{"id":10314,"date":"2025-07-02T11:45:51","date_gmt":"2025-07-02T11:45:51","guid":{"rendered":"https:\/\/24fo.news\/?p=10314"},"modified":"2025-07-02T11:47:53","modified_gmt":"2025-07-02T11:47:53","slug":"fiskimalaradid-undir-akaeru-soegulig-fiskiraettindi-dottin-burtur-i-ologligari-fyrisiting","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/2025\/07\/02\/fiskimalaradid-undir-akaeru-soegulig-fiskiraettindi-dottin-burtur-i-ologligari-fyrisiting\/","title":{"rendered":"Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0 undir \u00e1k\u00e6ru: S\u00f8gulig fiskir\u00e6ttindi &#8220;dottin burtur&#8221; \u00ed \u00f3l\u00f3gligari fyrisiting?"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u00d3fri\u00f0ur \u00ed f\u00f8roysku fiskivinnuni, eftir at Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0 hevur tiki\u00f0 s\u00f8gulig og keypt fiskir\u00e6ttindi \u00e1 F\u00f8roya Banka fr\u00e1 P\/F FISKA25. Felagi\u00f0 k\u00e6rir m\u00e1li\u00f0 til L\u00f8gtingsins Umbo\u00f0smann og L\u00f8gm\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0 og \u00e1k\u00e6rir Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0 fyri at seta seg oman fyri l\u00f3gina og br\u00f3ta grundleggjandi r\u00e6ttarprinsipp.<\/strong> <\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hetta er d\u00f8mi\u00f0 um eitt rei\u00f0ar\u00ed\u00f0, men kennir redakti\u00f3nin til veruligu eigarar og Bankadagar. <\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ein \u00e1lvarsom \u00f3semja hevur tiki\u00f0 seg upp \u00ed f\u00f8roysku fiskivinnuni. P\/F FISKA25, eitt rei\u00f0ar\u00ed vi\u00f0 l\u00ednuskipi og \u00fatr\u00f3\u00f0rarb\u00e1ti, arbei\u00f0ir vi\u00f0 at senda eina formliga k\u00e6ru til L\u00f8gtingsins Umbo\u00f0smann (LUM) og L\u00f8gm\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0. Felagi\u00f0 \u00e1k\u00e6rir Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0 fyri at hava tiki\u00f0 teirra <strong>s\u00f8guligu og l\u00f3gliga keyptu fiskir\u00e6ttindi \u00e1 F\u00f8roya Banka<\/strong> og \u00ed sta\u00f0in l\u00fdst tey &#8220;dottin burtur&#8221; vegna ikki-n\u00fdtslu. Henda &#8220;upps\u00f8gn&#8221; ver\u00f0ur mett at vera \u00f3l\u00f3glig og beinlei\u00f0is inntriv \u00ed eginr\u00e6ttindi og b\u00f3lkar\u00e6ttindi hj\u00e1 B\u00f3lki 3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\/F FISKA25 hevur keypt og fingi\u00f0 til vega h\u00f3pin av d\u00f8gum at fiska \u00e1 F\u00f8roya Banka, og hesi r\u00e6ttindi hava veri\u00f0 <strong>skr\u00e1sett hj\u00e1 V\u00f8rn<\/strong>, ein stovnur undir Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0num sj\u00e1lvum. Henda skr\u00e1seting v\u00edsir, at Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0 hevur veri\u00f0 vitandi um og umsiti\u00f0 henda handil vi\u00f0 r\u00e6ttindum. At r\u00e1\u00f0i\u00f0 n\u00fa velur at avtaka hesi longu etablera\u00f0u r\u00e6ttindi uttan h\u00f3skandi l\u00f8gfr\u00f8\u00f0iliga grundgeving, og s\u00ed\u00f0an <strong>n\u00fd\u00fatlutar tey tilvildarliga<\/strong>, skapar eina grundleggjandi m\u00f3ts\u00f8gn og undirgravur tr\u00favir\u00f0i hj\u00e1 myndugleikanum.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">L\u00f3garbrot og L\u00f3garheimild \u2013 Ein Fl\u00f8kja av Kunnger\u00f0um<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kjarnin \u00ed k\u00e6runi sn\u00fdr seg um Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0sins tulking og n\u00fdtslu av Sj\u00f3feingisl\u00f3gini, serstakliga \u00a7 22, stk. 1 og 2. Felagi\u00f0 v\u00edsir \u00e1, at fiskiskapurin \u00e1 F\u00f8roya Banka longu er regulera\u00f0ur vi\u00f0 serstakari skipan, og t\u00ed hevur \u00a7 22, stk. 1, i\u00f0 vi\u00f0v\u00edkur \u00f3regulera\u00f0um stovnum, onki vi\u00f0 hetta at gera. Ta\u00f0 er eisini \u00e1hugavert at s\u00edggja, at kunnger\u00f0in fr\u00e1 2024 (nr. 46) v\u00edsti til b\u00e1\u00f0ar greinirnar, me\u00f0an kunnger\u00f0in fr\u00e1 2025 (nr. 99) bert v\u00edsir til \u00a7 22, stk. 2. Henda <strong>inkonsekvens \u00ed l\u00f8gfr\u00f8\u00f0iligum grundarlagi<\/strong> kann veika l\u00f3gligheitina av avger\u00f0unum og tykist vera ein \u00f3beinlei\u00f0is vi\u00f0urkenning av, at \u00a7 22, stk. 1 ikki var h\u00f3skandi heimild. Um ein kunnger\u00f0 er grunda\u00f0 \u00e1 skeiva heimild, kann hon ver\u00f0a mett \u00f3l\u00f3glig (ultra vires), sum hevur v\u00ed\u00f0t\u00f8knar avlei\u00f0ingar.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u00f8gulig R\u00e6ttindi \u2013 \u00d3vir\u00f0ing og Afturvirkandi L\u00f3gg\u00e1va<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\/F FISKA25 hevur br\u00fakt h\u00f3pin av peningi at keypa upp s\u00edn part av fiskir\u00e6ttindum. L\u00ednuskipi\u00f0 &#8220;FISKAR&#8221; \u00e1tti upprunaliga 38 dagar, harav ein st\u00f3rur partur var keyptur. Allar hesar s\u00f8lur v\u00f3r\u00f0u skr\u00e1settar hj\u00e1 V\u00f8rn\/Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0num, sum skapti eina <strong>l\u00f3gliga v\u00e6ntan<\/strong> um, at hesi r\u00e6ttindi v\u00f3ru verulig og v\u00f3r\u00f0u vi\u00f0urkend. At taka hesi r\u00e6ttindi aftur uttan h\u00f3skandi l\u00f3garheimild ella endurgjald, og vi\u00f0 grundgevingini at tey eru &#8220;dottin burtur&#8221;, er eitt beinlei\u00f0is brot \u00e1 <strong>r\u00e6ttarvissu<\/strong> og g\u00f3\u00f0a fyrisitingarskipan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u00e1\u00f0i\u00f0 grundgevur eisini vi\u00f0 einari <strong>&#8220;10-\u00e1ra reglu&#8221;<\/strong> um \u00f3br\u00faktar dagar, sum er \u00f3haldgott, t\u00ed F\u00f8roya Banki hevur veri\u00f0 stongdur fyri fiskiskapi orsaka\u00f0 av l\u00edvfr\u00f8\u00f0iligum vi\u00f0urskiftum. At revsa rei\u00f0ar\u00ed fyri ikki at n\u00fdta r\u00e6ttindi, t\u00e1 tey hava veri\u00f0 alment banna\u00f0 at n\u00fdta tey, er \u00f3logiskt og grundleggjandi \u00f3sakligt. Hetta er eitt beinlei\u00f0is brot \u00e1 prinsippi\u00f0 <strong>&#8220;lex retro non agit&#8221;<\/strong> (l\u00f3g virkar ikki afturvirka\u00f0), i\u00f0 er ein hornasteinur \u00ed f\u00f8royskum r\u00e6tti.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">D\u00f3msvald og Altj\u00f3\u00f0a Kr\u00f8v \u2013 Sv\u00f8k grundgeving<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0 avv\u00edsir d\u00f3min hj\u00e1 F\u00f8roya R\u00e6tti fr\u00e1 1995 (BS 838\/1995), sum sta\u00f0festi, at r\u00e1\u00f0i\u00f0 ikki hev\u00f0i heimild at flyta s\u00f8gulig botnfiskar\u00e6ttindi millum b\u00f3lkar. R\u00e1\u00f0i\u00f0 sigur, at d\u00f3murin vi\u00f0v\u00edkti kvotum, ikki d\u00f8gum, og t\u00ed er \u00f3vi\u00f0komandi. Hetta ver\u00f0ur mett sum ein veik roynd at sleppa undan einum bindandi ford\u00f8mi, t\u00ed undirliggjandi prinsippi\u00f0 um verju av etablera\u00f0um b\u00f3lkar\u00e6ttindum er framvegis fullkomiliga galdandi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u00e1\u00f0i\u00f0 f\u00f8rir eisini fram, at tey ikki kunnu n\u00fdta tey s\u00f8guligu r\u00e6ttindini, t\u00ed so kunnu onnur lond gera krav upp\u00e1 at fiska \u00e1 F\u00f8roya Banka. Henda \u00e1k\u00e6ra er eisini \u00f3haldgott, t\u00ed samb\u00e6rt altj\u00f3\u00f0a havl\u00f3gini (UNCLOS) hevur strandarstaturin (F\u00f8royar) fullan suverenitet yvir livandi tilfeingi \u00ed s\u00ednum serb\u00faskaparliga \u00f8ki (EEZ). Innanh\u00fdsis umsiting og \u00fatlutan av fiskir\u00e6ttindum \u00ed f\u00f8royskum sj\u00f3gvi hevur onga beinlei\u00f0is \u00e1virkan \u00e1 r\u00e6ttindi hj\u00e1 \u00f8\u00f0rum londum, uttan so at serligar altj\u00f3\u00f0a avtalur eru galdandi. Hetta argument tykist vera ein roynd at r\u00e6ttv\u00edsgera eina politiska avger\u00f0 vi\u00f0 at v\u00edsa til eitt \u00f3vi\u00f0komandi altj\u00f3\u00f0a argument.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">R\u00e1\u00f0harraovbo\u00f0 og Fylgjur fyri Vinnuna \u2013 Eitt Mynstur av \u00d3vissu<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Avger\u00f0in hj\u00e1 r\u00e1\u00f0num um at n\u00fd\u00fatluta s\u00f8guligar fiskidagar vi\u00f0 einari kunnger\u00f0, \u00ed sta\u00f0in fyri eini l\u00f8gtingsl\u00f3g, vekur \u00e1lvarsamar spurningar um <strong>r\u00e1\u00f0harraovbo\u00f0<\/strong>. Grundleggjandi broytingar \u00ed etablera\u00f0um r\u00e6ttindum skulu gerast vi\u00f0 l\u00f8gtingsl\u00f3g, ikki vi\u00f0 fyrisitingarligum kunnger\u00f0um.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Svartkjaftam\u00e1li\u00f0<\/strong> v\u00edsir enn eina fer\u00f0 henda spenning, har Felagi\u00f0 N\u00f3taskip hevur f\u00f8rt fram, at landsst\u00fdrisma\u00f0urin manglar heimild at broyta \u00fatlutanir vi\u00f0 kunnger\u00f0 og eigur at n\u00fdta eina l\u00f8gtingsl\u00f3g. Felagi\u00f0 hevur \u00e1vara\u00f0 um &#8220;anarki&#8221; og for\u00f0a\u00f0ar \u00edl\u00f8gur. Henda <strong>endurtikna n\u00fdtsla av kunnger\u00f0um<\/strong> fyri sl\u00edkar broytingar, h\u00f3ast grei\u00f0 d\u00f3msford\u00f8mi og \u00e1haldandi m\u00f3tst\u00f8\u00f0u fr\u00e1 vinnuni, bendir \u00e1 eitt skipa\u00f0 mynstur av ovbo\u00f0i, i\u00f0 undirgravur maktarbyti og skapar sera st\u00f3ran <strong>\u00f3st\u00f8\u00f0ugleika<\/strong> \u00ed vinnuni. T\u00e1 \u00edl\u00f8gur \u00ed skip, \u00fatger\u00f0 og \u00fatb\u00fagving kunnu ver\u00f0a tilvildarliga broyttar ella tiknar aftur vi\u00f0 einari kunnger\u00f0, for\u00f0ar ta\u00f0 langt\u00ed\u00f0ar\u00edl\u00f8gum og hevur v\u00ed\u00f0t\u00f8knar neiligar avlei\u00f0ingar fyri b\u00faskaparligu heilsu og menning av f\u00f8roysku fiskivinnuni.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Hv\u00edtingsbr\u00f3\u00f0ur-m\u00e1li\u00f0 \u2013 Eitt s\u00f8guligt ford\u00f8mi fyri endurgjaldi<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00e1li\u00f0 um <strong>Hv\u00edtingsbr\u00f3\u00f0ur<\/strong> er eitt t\u00fd\u00f0andi ford\u00f8mi, i\u00f0 styrkir argumentini hj\u00e1 P\/F FISKA25. T\u00e1 vei\u00f0a eftir Hv\u00edtingsbr\u00f3\u00f0ur var ste\u00f0ga\u00f0 orsaka\u00f0 av l\u00edvfr\u00f8\u00f0iligum vi\u00f0urskiftum \u00ed 90&#8217;unum, var\u00f0 ein n\u00fdggj l\u00f3g gj\u00f8rd, L\u00f8gtingsl\u00f3g nr. 85 fr\u00e1 6. juni 1997, sum veitti <strong>endurgjald<\/strong> til eigarar av Hv\u00edtingsbr\u00f3\u00f0ur-r\u00e6ttindum fyri teirra fr\u00e1tiknu r\u00e6ttindi. Hetta v\u00edsir, at ta\u00f0 \u00e1\u00f0ur var vi\u00f0urkend praksis at veita endurgjald, t\u00e1 fiskir\u00e6ttindi v\u00f3ru \u00e1virka\u00f0 av almennum verndartilt\u00f8kum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0 hevur samanbori\u00f0 st\u00f8\u00f0una \u00e1 F\u00f8roya Banka vi\u00f0 avger\u00f0ina um toskakvotuna \u00e1 Flemish Cap \u00ed 2010. Men henda samanbering er \u00f3h\u00f3skandi, t\u00ed Flemish Cap er \u00ed altj\u00f3\u00f0a sj\u00f3gvi, har reglurnar eru \u00f8\u00f0rv\u00edsi enn \u00ed f\u00f8royskum sj\u00f3gvi. Hv\u00edtingsbr\u00f3\u00f0ur-m\u00e1li\u00f0 er t\u00ed eitt munandi meira relevant ford\u00f8mi, t\u00ed ta\u00f0 vi\u00f0v\u00edkur f\u00f8royskum sj\u00f3gvi og beinlei\u00f0is endurgjaldi fyri r\u00e6ttindi, sum v\u00f3r\u00f0u \u00e1virka\u00f0 av l\u00edvfr\u00f8\u00f0iligum verndartilt\u00f8kum. R\u00e1\u00f0sins selektiva n\u00fdtsla av ford\u00f8mum, har eitt minni relevant ford\u00f8mi ver\u00f0ur framf\u00f8rt, me\u00f0an eitt sera relevant ford\u00f8mi ver\u00f0ur ignorera\u00f0, veikar teirra argument og gevur fatan av, at teirra avger\u00f0ir eru politiskt grunda\u00f0ar heldur enn l\u00f8gfr\u00f8\u00f0iliga konsekventar.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ni\u00f0urst\u00f8\u00f0a og Tilm\u00e6li: Krevja r\u00e6ttv\u00edsni \u00ed fiskivinnuni<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ger\u00f0ir Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0sins vi\u00f0v\u00edkjandi fiskir\u00e6ttindum \u00e1 F\u00f8roya Banka eru eftir hesi gj\u00f8llu greining <strong>l\u00f8gfr\u00f8\u00f0iliga \u00f3haldg\u00f3\u00f0ar<\/strong> og str\u00ed\u00f0a \u00edm\u00f3ti grundleggjandi prinsippum \u00ed f\u00f8royskum fyrisitingarr\u00e6tti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\/F FISKA25 krevur, at L\u00f8gtingsins Umbo\u00f0sma\u00f0ur ger eina formliga <strong>\u00f3l\u00f3gligheitserkl\u00e6ring<\/strong> av ger\u00f0um Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0sins og m\u00e6lir til beinanvegin at <strong>endurreisa r\u00e6ttindini<\/strong> hj\u00e1 felagnum \u00e1 F\u00f8roya Banka. Harafturat ver\u00f0ur m\u00e6lt til skipa\u00f0ar broytingar \u00ed fyrisitingarligum arbei\u00f0sh\u00e1tti hj\u00e1 Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0num, har allar t\u00fd\u00f0andi broytingar \u00ed etablera\u00f0um fiskir\u00e6ttindum ver\u00f0a gj\u00f8rdar vi\u00f0 l\u00f8gtingsl\u00f3g, prinsippini um lex retro non agit og r\u00e6ttarvissu alt\u00ed\u00f0 ver\u00f0a hildin, og at vi\u00f0komandi d\u00f3msford\u00f8mi ver\u00f0a tikin til eftirtektar \u00e1 ein sakligan og konsekventan h\u00e1tt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Henda k\u00e6ra er ein ney\u00f0ug reakti\u00f3n \u00e1 eina st\u00f8\u00f0u, har almennar ger\u00f0ir tykjast at undirgrava grundleggjandi r\u00e6ttindi og prinsippini fyri g\u00f3\u00f0a fyrisiting. Ein skj\u00f3t og gj\u00f8llig kanning fr\u00e1 L\u00f8gtingsins Umbo\u00f0smanni er avgerandi fyri at endurreisa \u00e1lit og tryggja eitt stabilt og r\u00e6ttv\u00edst umhv\u00f8rvi fyri f\u00f8roysku fiskivinnuna. <strong>Spurningurin er n\u00fa, um L\u00f8gtingsins Umbo\u00f0sma\u00f0ur fer at taka m\u00e1li\u00f0 \u00ed \u00e1lvara og seta hart \u00edm\u00f3ti h\u00f8r\u00f0um m\u00f3ti Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0num.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d3fri\u00f0ur \u00ed f\u00f8roysku fiskivinnuni, eftir at Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0 hevur tiki\u00f0 s\u00f8gulig og keypt fiskir\u00e6ttindi \u00e1 F\u00f8roya Banka fr\u00e1 P\/F FISKA25. Felagi\u00f0 k\u00e6rir m\u00e1li\u00f0 til L\u00f8gtingsins Umbo\u00f0smann og L\u00f8gm\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0 og \u00e1k\u00e6rir Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2271,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[113],"tags":[],"class_list":["post-10314","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fiskivinnan-og-alivinnan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10314"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10314\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10318,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10314\/revisions\/10318"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2271"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10314"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}