{"id":11722,"date":"2025-10-24T13:50:52","date_gmt":"2025-10-24T13:50:52","guid":{"rendered":"https:\/\/24fo.news\/?p=11722"},"modified":"2025-11-04T10:05:12","modified_gmt":"2025-11-04T10:05:12","slug":"fyrispurningurin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/2025\/10\/24\/fyrispurningurin\/","title":{"rendered":"Fyrispurningurin eftir \u00a7 53 &#8220;Kann Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0 ger\u00f0a bindandi avtalur vegna L\u00f8gtingi\u00f0&#8221; ?"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>L\u00f8gtingslimurin \u00c1rni M. Dam hevur sett fram fyrispurning eftir \u00a7 53 \u00ed Tingskipanini. Fyrispurningurin er st\u00edla\u00f0r til L\u00f8gmann.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-luminous-vivid-amber-background-color has-text-color has-background has-link-color has-medium-font-size wp-elements-85160fbf8ea7be62c6a01f58d30d4269 wp-block-paragraph\"><strong>Talan er um ein sera t\u00fddnikarmiklan fyrispurning, i\u00f0 er settur fr\u00e1m \u00e1 F\u00f8roya L\u00f8gting \u00ed n\u00fdggjari t\u00ed\u00f0.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hetta sn\u00fdr seg \u00ed stuttum um, at L\u00f8gtingi\u00f0 skal g\u00f3\u00f0kenna fiskivinnuavtalur vi\u00f0 onnur lond. Men seinastu \u00e1rini hevur bert ein emb\u00e6tisma\u00f0ur \u00ed Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0num undirskriva hesar avtalur, og harvi\u00f0 gj\u00f8rt bindandi avtalur fyri landi\u00f0, uttan, at hesar avtalur hava veri\u00f0 lagdar fyri F\u00f8roya L\u00f8gting til g\u00f3\u00f0kenningar. Talan er serliga um avtalur vi\u00f0v\u00edkjandi, sild, makreli\u00f0 og svartkjafti\u00f0 (uppisj\u00f3\u00f0arfiskur) og a\u00f0rar avtalur um botnfisk tosk, h\u00fdsu og upsa, avtalur vi\u00f0 eitt n\u00fa \u00cdsland, Noreg og Rusland.  Er ta\u00f0 sum er fari\u00f0 fr\u00e1m brot \u00e1 galdandi F\u00f8royska l\u00f3gg\u00e1vu og hevur Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0 handla uttanfyri s\u00fdnar heimildir? <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-white-color has-vivid-cyan-blue-background-color has-text-color has-background has-link-color has-medium-font-size wp-elements-6ffe7890637bf471ca4d044184a966a5 wp-block-paragraph\"><strong>Spurningurin er:<\/strong> Vi\u00f0 at g\u00f3\u00f0kenna og undirskriva risast\u00f3rar fiskivinnuavtalur, sum t.d. makrelavtaluna \u00ed 2014 (vir\u00f0i \u00e1 uml. <strong>5 milliardum kr\u00f3num<\/strong>), uttan at leggja t\u00e6r fyri L\u00f8gtingi\u00f0, er Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0\/Landsst\u00fdri\u00f0 <strong>so \u00ed vanda fyri at hava broti\u00f0<\/strong> <strong>St\u00fdrisskipanarl\u00f3gina \u00a7 52, stk. 2.  ?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hvat l\u00f8gma\u00f0ur fer at svara er ikki l\u00e6tt at vita, men vi\u00f0 at spyrja Copilot AI (Think deeper) er ni\u00f0urst\u00f8\u00f0an hendan:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;At \u00f8kja kvotur munandi, at \u00fatluta st\u00f3rar og varandi kvotur ella at undirskriva millumlandaavtalur, sum beinlei\u00f0is \u00e1virka landsins tilfeingi og tilfeingisr\u00e6ttindi, uttan at leggja t\u00e6r fram fyri L\u00f8gtingi\u00f0 til vi\u00f0ger\u00f0 og g\u00f3\u00f0kenning, er \u00ed grundini \u00edm\u00f3ti st\u00fdrisskipanarl\u00f3gini \u00a7 52, stk. 2. Hetta er serstakliga \u00e1lvarsamt, t\u00e1 avtalur ella skipanarskiftir stovna n\u00fdggj ella varandi tilfeingisr\u00e6ttindi vi\u00f0 st\u00f3rum b\u00faskaparligum vir\u00f0i. &#8220;<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Fyrispurningurin kann lesast her<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Skrivligur fyrispurningur&nbsp; <\/strong>eftir \u00a7 53 \u00ed Tingskipanini<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Spyrjari:<\/strong> \u00c1rni M. Dam, l\u00f8gtingsma\u00f0ur<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Svarari:<\/strong> Aksel V. Johannesen, l\u00f8gma\u00f0ur<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Evni:<\/strong> St\u00fdrisskipanarl\u00f3gin \u00a7 52, stk. 2<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Spurningar:<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Hv\u00f8r er mannagongdin, og hv\u00f8r avger\u00f0 um ella n\u00e6r ein millumlandas\u00e1ttm\u00e1li \u2013 strandarlanda- ella ein s\u00edn\u00e1millum fiskivei\u00f0uavtala \u2013 er so t\u00fddningarmikil, at hon er fevnd av st\u00fdrisskipanarl\u00f3gini \u00a7 52, stk. 2: <em>Uttan samtykki l\u00f8gtingsins kann landsst\u00fdri\u00f0 t\u00f3 ikki gera avtalur, sum krevja lutt\u00f8ku l\u00f8gtingsins fyri at ver\u00f0a \u00fatintar, <strong>ella sum annars eru t\u00fddningarmiklar<\/strong><\/em> og t\u00ed skal leggjast fyri L\u00f8gtingi\u00f0 til g\u00f3\u00f0kenningar?<\/li>\n\n\n\n<li>Seinasta strandarlandaavtalan var\u00f0 l\u00f8gd fyri L\u00f8gtingi\u00f0 \u00ed 2006 h\u00f3ast fleiri &#8211; eisini innihaldsliga n\u00fdggjar \u2013 strandarlandaavtala\u00f0ur eru gj\u00f8rdar s\u00ed\u00f0ani.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hv\u00f8r var tilgongdin, og n\u00e6r f\u00f3r tann broytingin fram, sum f\u00f8rdi til, at strandarlandaavtalur hereftir ikki skuldu g\u00f3\u00f0kennast av L\u00f8gtinginum?<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u00c1 hv\u00f8rjum l\u00f8gfr\u00f8\u00f0iligum grundarlagi var\u00f0 henda avger\u00f0 tikin?&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>F\u00f8royska makrelavtalan \u00ed 2014 hev\u00f0i eitt avrei\u00f0ingarvir\u00f0i \u00e1 umlei\u00f0 5 milliardir kr\u00f3nur ella um 100.000 kr. fyri hv\u00f8nn \u00edb\u00fagva. Grunda\u00f0 \u00e1 \u00edb\u00fagvaratali\u00f0 hev\u00f0i sama avtala veri\u00f0 verd 500 milliardir kr\u00f3nur \u00ed Danmark.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Er ta\u00f0 \u00ed samsvari vi\u00f0 st\u00fdrisskipanarl\u00f3gina, at s\u00e1ttm\u00e1lar av hesum slagi og vavi (n\u00f8gd og vir\u00f0i) ver\u00f0a g\u00f3\u00f0kendir og gj\u00f8rdir bindandi fyri F\u00f8royar vi\u00f0 undirskrift fr\u00e1 einum emb\u00e6tisf\u00f3lki, men uttan at ver\u00f0a lagdir fyri L\u00f8gtingi\u00f0 at vi\u00f0gera og g\u00f3\u00f0kenna?<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Er ta\u00f0 \u00ed samsvari vi\u00f0 st\u00fdrisskipanarl\u00f3gina, at avtalur, sum L\u00f8gtingi\u00f0 hevur g\u00f3\u00f0kent, ver\u00f0a uppsagdar, uttan at L\u00f8gtingi\u00f0 hevur havt h\u00f8vi til at gera vart vi\u00f0 s\u00edna st\u00f8\u00f0u?&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Hvussu ver\u00f0ur tryggja\u00f0, at millumlandaavtalur, sum eru t\u00fddningarmiklar fyri F\u00f8royar, ver\u00f0a vi\u00f0gj\u00f8rdar samsvarandi st\u00fdrisskipanarl\u00f3gini &#8211; &nbsp;solei\u00f0is at hesar hava f\u00f3lkar\u00e6\u00f0iligan legitimitet?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Vi\u00f0merkingar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd 1977 var\u00f0 fiskimarki\u00f0 flutt \u00fat \u00e1 200 fj\u00f3r\u00f0ingar, og F\u00f8royar f\u00f3ru at samr\u00e1\u00f0ast um fiskivei\u00f0uavtalur vi\u00f0 onnur lond. \u00datgangsst\u00f8\u00f0i\u00f0 var, at allar fiskivinnuavtalur, sum F\u00f8royar v\u00f3ru partur av, v\u00f3ru t\u00fddningarmiklar, og v\u00f3r\u00f0u t\u00ed eisini &#8211; uttan undantak &#8211; lagdar fyri L\u00f8gtingi\u00f0 til g\u00f3\u00f0kenningar; eisini sm\u00e6rri innihaldsligar broytingar \u00ed avtalum v\u00f3r\u00f0u \u00ed byrjanini lagdar fyri L\u00f8gtingi\u00f0 til g\u00f3\u00f0kenningar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vi\u00f0 t\u00ed\u00f0ini hevur veri\u00f0 skilt millum \u00f8\u00f0rumegin avtalur, sum L\u00f8gtingi\u00f0 innihaldsliga longu hevur g\u00f3\u00f0kent og sum bert er ein endurn\u00fdggjan av longu l\u00f8gtingsg\u00f3\u00f0kendari avtalu, og hinumegin n\u00fdggjar avtalur ella avtalur vi\u00f0 n\u00fdggjum innihaldi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd 1978 v\u00f3r\u00f0u \u00e1vikavist l\u00f8gtingsl\u00f3g nr. 9 fr\u00e1 29. mars 1978 og l\u00f8gtingsl\u00f3g nr. 55 fr\u00e1 22. september 1978 samtyktar. Eftir hetta var ta\u00f0 eitt l\u00f3garkrav, at allar fiskivei\u00f0uavtalur skuldu leggjast fyri L\u00f8gtingi\u00f0 til g\u00f3\u00f0kenningar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">10. mars 1994 v\u00f3r\u00f0u hesar l\u00f3gir settar \u00far gildi vi\u00f0 l\u00f3gini um vinnuligan fiskiskap (\u00a7 49).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u00f3gin um st\u00fdrisskipan F\u00f8roya var\u00f0 samtykt \u00ed juli 1994, og fekk vi\u00f0 \u00e1v\u00edsum undant\u00f8kum gildi \u00f3lavs\u00f8kudag 1995.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Samb\u00e6rt L\u00f8gtingst\u00ed\u00f0indum v\u00f3r\u00f0u strandarlandaavtalurnar fyri v\u00e1rg\u00fdtandi nor\u00f0havssild \u00ed 1997, 1998, 1999, 2000, 2001 og 2002, og t\u00e6r fyri makrel \u00ed 2000, 2001 og 2002, lagdar fyri L\u00f8gtingi\u00f0 til g\u00f3\u00f0kenningar samsvarandi \u00a7 52 \u00ed st\u00fdrisskipanarl\u00f3gini. \u00cd 2006 var\u00f0 strandarlandaavtalan um svartkjaft somulei\u00f0is l\u00f8gd fyri L\u00f8gtingi\u00f0 til g\u00f3\u00f0kenningar (LM-067\/2005).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Av b\u00e6\u00f0i silda- og makrelavtaluni \u00ed 2002 framgekk eksplisitt, at partarnir n\u00fa v\u00f3ru vor\u00f0nir samdir um eina<em> <u>langt\u00ed\u00f0arfyrisiting av stovnunum<\/u>.<\/em> L\u00f8gtingi\u00f0 g\u00f3\u00f0kendi hesar avtalurnar, og fyrr enn talan var um innihaldsligar broytingar, so var sj\u00e1lvsagt ikki t\u00f8rvur \u00e1 n\u00fdggjum g\u00f3\u00f0kenningum, og v\u00f3r\u00f0u hesar avtalur t\u00ed heldur ikki lagdar fyri L\u00f8gtingi\u00f0 \u00e1rini 2003-2009.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c1rini 2010-2013 var eingin strandarlandaavtala um makrel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd 2014 var ein strandarlandaavtala um makrel aftur undirskriva\u00f0. Talan var um eina innihaldsliga n\u00fdggja avtalu. Fyri F\u00f8royar var talan um ein s\u00e1ttm\u00e1la, sum hev\u00f0i eitt avrei\u00f0ingarvir\u00f0i \u00e1 uml. 5 milliardir kr\u00f3nur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2014-strandarlandaavtalan um makrel var\u00f0 g\u00f3\u00f0kend vi\u00f0 einari undirskrift fr\u00e1 einum emb\u00e6tisf\u00f3lki \u2013 men uttan at ver\u00f0a l\u00f8gd fyri L\u00f8gtingi\u00f0 til g\u00f3\u00f0kenningar. Sta\u00f0festast kann, at eingin strandarlandaavtala um fer\u00f0andi fiskastovnar er l\u00f8gd fyri L\u00f8gtingi\u00f0 at vi\u00f0gera, og enn minni at g\u00f3\u00f0kenna, s\u00ed\u00f0ani avtalan um svartkjaft var\u00f0 l\u00f8gd fyri L\u00f8gtingi\u00f0 \u00ed 2006.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Endam\u00e1li\u00f0 vi\u00f0 fyrispurninginum er at f\u00e1a fram \u00ed lj\u00f3sm\u00e1la, n\u00e6r, hvussu og \u00e1 hv\u00f8rjum grundarlagi ta\u00f0 si\u00f0askifti\u00f0 f\u00f3r fram, sum t\u00f3k \u00far hondunum \u00e1 L\u00f8gtinginum at g\u00f3\u00f0kenna ella vraka millumlandaavtalur \u00e1 fiskivinnu\u00f8kinum, sum Fiskim\u00e1lar\u00e1\u00f0i\u00f0 \u2013 vegna f\u00f8roysku tj\u00f3\u00f0ina \u2013 samr\u00e1\u00f0ir seg fram til, og sum harvi\u00f0 gj\u00f8rdi \u00a7 52, stk. 2 \u00ed st\u00fdrisskipanarl\u00f3gini til eina \u00e1seting uttan innihald.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00c1 L\u00f8gtingi, 23. oktober 2025<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c1rni M. Dam<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00f8gtingslimurin \u00c1rni M. Dam hevur sett fram fyrispurning eftir \u00a7 53 \u00ed Tingskipanini. Fyrispurningurin er st\u00edla\u00f0r til L\u00f8gmann. Talan er um ein sera t\u00fddnikarmiklan fyrispurning, i\u00f0 er settur fr\u00e1m \u00e1&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11693,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[110,7],"tags":[],"class_list":["post-11722","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politikkur","category-vinnutidindir-samfelga-24-fo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11722"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11722\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11826,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11722\/revisions\/11826"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11693"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}