{"id":11727,"date":"2025-10-25T00:38:25","date_gmt":"2025-10-25T00:38:25","guid":{"rendered":"https:\/\/24fo.news\/?p=11727"},"modified":"2025-10-25T00:39:25","modified_gmt":"2025-10-25T00:39:25","slug":"ein-fimtipartur-av-sjofolki-hevur-upplivad-happing-umbord","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/2025\/10\/25\/ein-fimtipartur-av-sjofolki-hevur-upplivad-happing-umbord\/","title":{"rendered":"Ein fimtipartur av sj\u00f3f\u00f3lki hevur uppliva\u00f0 happing umbor\u00f0"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Sj\u00f3vinnust\u00fdri\u00f0 hevur gj\u00f8rt eina umfatandi kanning av sosialum arbei\u00f0sumhv\u00f8rvi, trivna\u00f0i og happing umbor\u00f0 \u00e1 f\u00f8royskum skipum.<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kanningin sta\u00f0festir avbj\u00f3\u00f0ingar. &nbsp;Umlei\u00f0 70 % av teim spurdu eru n\u00f8gd vi\u00f0 sosiala umhv\u00f8rvi\u00f0 umbor\u00f0, men 30 %, eru ikki n\u00f8gd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">20 % av teim spurdu hava \u00ed st\u00f8rri ella minni mun uppliva\u00f0 happing ella chikanu&nbsp; \u00e1 einhv\u00f8nn h\u00e1tt. Hetta eigur at ver\u00f0a tiki\u00f0 \u00ed \u00e1lvara, og m\u00e1li\u00f0 m\u00e1 vera, at ongin er \u00fati fyri happing \u00ed starvi s\u00ednum \u00e1 sj\u00f3num.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kanningin er umfatandi og setur 40 spurningar um upplivingar hj\u00e1 sj\u00f3f\u00f3lki seinastu 5 \u00e1rini. Nakrar av ni\u00f0urst\u00f8\u00f0unum eru hesar:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>72 % hava uppliva\u00f0 slatur ella baktalu umbor\u00f0.<\/li>\n\n\n\n<li>26,7 % hava sj\u00e1lvi uppliva\u00f0 ella s\u00e6\u00f0 arging, happing ella diskriminati\u00f3n grunda\u00f0 \u00e1 kyn, h\u00fa\u00f0arlit, tj\u00f3\u00f0skap ella \u00e1tr\u00fana.<\/li>\n\n\n\n<li>49,6 % hava fingi\u00f0 ni\u00f0ursetandi vi\u00f0merkingar.<\/li>\n\n\n\n<li>33,9 % hava sj\u00e1lvi uppliva\u00f0 ella s\u00e6\u00f0 sosiala \u00fatih\u00fdsan.<\/li>\n\n\n\n<li>19,5 % hava uppliva\u00f0 har\u00f0skap ella h\u00f3ttanir m\u00f3ti \u00f8\u00f0rum ella s\u00e6r sj\u00e1lvum.<\/li>\n\n\n\n<li>9,3 % hava uppliva\u00f0 \u00f3ynskta fysiska kontakt vi\u00f0 seksuellum undirt\u00f3num.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Aldur og starv hava t\u00fddning<br><\/strong>\u00cd h\u00f8vu\u00f0sheitum eru ta\u00f0 yngri sj\u00f3f\u00f3lk millum 26-35 \u00e1r, i\u00f0 oftast siga fr\u00e1 neiligum upplivingum. Kanningin v\u00edsir eisini, at yvirmenn \u00e1 br\u00fanni og maskinuni eru minni n\u00f8gdir vi\u00f0 sosiala umhv\u00f8rvi\u00f0 enn a\u00f0rir b\u00f3lkar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sm\u00e6rri fiskiskip hava st\u00f8rri avbj\u00f3\u00f0ingar<br><\/strong>Neiligar upplivingar eru vanligari umbor\u00f0 \u00e1 fiskiskipum enn \u00e1 handilsskipum, serliga \u00e1 sm\u00e6rri fiskiskipum undir 500 BT. Um bor\u00f0 \u00e1 \u00f8llum skipab\u00f3lkum eru sj\u00f3f\u00f3lk, i\u00f0 siga fr\u00e1 neiligum upplivingum, og um bor\u00f0 \u00e1 \u00f8llum skipab\u00f3lkum eru sj\u00f3f\u00f3lk, i\u00f0 halda, at lei\u00f0slan ikki tekur happing og chikanu \u00ed \u00e1lvara. Men um bor\u00f0 \u00e1 fiskiskipum undir 500 BT heldur fimta hv\u00f8rt sj\u00f3f\u00f3lk, at evni\u00f0 ikki ver\u00f0ur tiki\u00f0 \u00ed \u00e1lvara.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00d8ll s\u00edggja ikki st\u00f8\u00f0una eins<br><\/strong>Greiningin v\u00edsir, at fatanin av sosialum vi\u00f0urskiftum&nbsp;kann vera ymisk alt eftir starvi umbor\u00f0. Sum heild v\u00edsir kanningin, at skiparar hava eina jaligari uppliving av trivna\u00f0inum umbor\u00f0 enn restin av manningini. Til d\u00f8mis meta&nbsp;heili 86 % av skiparum seg ongant\u00ed\u00f0 hava uppliva\u00f0 ella s\u00e6\u00f0 \u00fatih\u00fdsing seinastu 5 \u00e1rini, me\u00f0an sj\u00f3f\u00f3lk \u00ed \u00f8\u00f0rum st\u00f8rvum uppliva hetta n\u00f3gv oftari. Eisini s\u00e6st, at happing og chikana&nbsp;oftast koma fr\u00e1 starvsfel\u00f8gum \u00e1 sama ella h\u00e6gri stigi, og hetta kann gera ta\u00f0 torf\u00f8rt at bo\u00f0a fr\u00e1 hendingum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Happing tykist minka<br><\/strong>Millum tey, i\u00f0 hava siglt meira enn fimm \u00e1r,&nbsp;meta tey flestu, at happing um bor\u00f0 \u00e1 f\u00f8royskum skipum er ein minkandi trupulleiki ella, at st\u00f8\u00f0an ikki er versnandi. Serliga sj\u00f3f\u00f3lk \u00e1 fiskiskipum uppliva, at st\u00f8\u00f0an er batnandi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Hvat sigur kanningin okkum<br><\/strong>H\u00f3ast kanningin v\u00edsir, at ein st\u00f3rur meiriluti av f\u00f8royskum sj\u00f3f\u00f3lkum sum heild eru v\u00e6l n\u00f8gd vi\u00f0 sosiala umhv\u00f8rvi\u00f0 um bor\u00f0 \u00e1 f\u00f8royskum skipum, og at happing og chikana bara fara fram \u00ed \u00e1v\u00edsan mun, so er st\u00f8\u00f0an ikki n\u00f8ktandi. M\u00e1li\u00f0 eigur at vera, at \u00f8ll kenna seg trygg og vird umbor\u00f0. Ta\u00f0 er t\u00f3 jaligt at s\u00edggja, at trupulleikarnir tykjast minkandi heldur enn vaksandi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sj\u00f3vinnust\u00fdri\u00f0 heldur, at:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Skiparar og rei\u00f0ar\u00ed eiga at ra\u00f0festa felagsskap og trivna\u00f0 umbor\u00f0 og geva grei\u00f0 bo\u00f0 um, at happing og \u00f3ynskt atfer\u00f0 ikki ver\u00f0ur g\u00f3\u00f0tikin.<br>Samb\u00e6rt MLC-s\u00e1ttm\u00e1la og ILO 188-s\u00e1ttm\u00e1la um starvsvi\u00f0urskifti hj\u00e1 sj\u00f3f\u00f3lki \u00e1 \u00e1vikavist handilsskipum og fiskiskipum, kunnu klagur leggjast fyri Sj\u00f3vinnust\u00fdri\u00f0 \u00ed tr\u00fana\u00f0i.<\/li>\n\n\n\n<li>Rei\u00f0ar\u00ed eiga at hava grei\u00f0ar mannagongdir fyri fr\u00e1bo\u00f0an av trupulleikum, og lei\u00f0slurnar eiga at hava r\u00f8tt ambo\u00f0 at handfara st\u00f8\u00f0ur samb\u00e6rt L\u00f8gtingsl\u00f3g um starvsvi\u00f0urskifti o.a. hj\u00e1 sj\u00f3f\u00f3lki, \u00a7 62.<\/li>\n\n\n\n<li>Sosial vi\u00f0urskifti eiga at ver\u00f0a vi\u00f0urkend sum ein t\u00fd\u00f0andi li\u00f0ur \u00ed trygdini umbor\u00f0 \u00e1 skipum, t\u00ed at \u00f3tryggleiki grunda\u00f0ur \u00e1 sosial vi\u00f0urskifti kunnu \u00e1virka trygdar\u00e1t\u00f8k og hugbur\u00f0in til trygd umbor\u00f0.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Meira at lesa<br><\/strong>\u00d8ll fr\u00e1grei\u00f0ingin um happing kann lesast \u00e1&nbsp;<a href=\"https:\/\/fma.fo\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/kanning-av-sosiala-arbeidsumhvorvinum.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">heimas\u00ed\u00f0u<\/a>&nbsp;Sj\u00f3vinnust\u00fdrisins, www.fma.fo. \u00cd greiningini ver\u00f0ur fari\u00f0 \u00ed sm\u00e1lutir fyri hv\u00f8nn einstakan spurning. Eru spurningar til fr\u00e1grei\u00f0ingina, er m\u00f8guligt at venda s\u00e6r til Ebbu Marionnu Joensen, fulltr\u00faa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Um kanningina<br><\/strong>Spurnakanningin er tann fyrsta av s\u00ednum slag \u00ed F\u00f8royum. \u00cd alt hava 257 sj\u00f3f\u00f3lk luttiki\u00f0 og svara\u00f0 spurningunum. Ta\u00f0 ver\u00f0ur mett, at umlei\u00f0 3.400 sj\u00f3f\u00f3lk sigla vi\u00f0 vi\u00f0 f\u00f8royskt skr\u00e1settum skipum, og t\u00ed gevur kanningin heldur eina \u00e1bending um st\u00f8\u00f0una enn eina fullkomna mynd. \u00c1v\u00edsir b\u00f3lkar eru undirumbo\u00f0a\u00f0ir \u00ed kanningini, til d\u00f8mis kvinnur og \u00fatlendingar vi\u00f0 fiskiskipum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/fma.fo\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/kanning-av-sosiala-arbeidsumhvorvinum.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><em>Les fr\u00e1grei\u00f0ingina her<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\">Kelda &amp; mynd: fma.fo okt. 2025<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sj\u00f3vinnust\u00fdri\u00f0 hevur gj\u00f8rt eina umfatandi kanning av sosialum arbei\u00f0sumhv\u00f8rvi, trivna\u00f0i og happing umbor\u00f0 \u00e1 f\u00f8royskum skipum. Kanningin sta\u00f0festir avbj\u00f3\u00f0ingar. &nbsp;Umlei\u00f0 70 % av teim spurdu eru n\u00f8gd vi\u00f0 sosiala umhv\u00f8rvi\u00f0&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11728,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-11727","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-vinnutidindir-samfelga-24-fo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11727","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11727"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11727\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11730,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11727\/revisions\/11730"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11728"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11727"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11727"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11727"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}