{"id":12149,"date":"2025-12-08T12:09:46","date_gmt":"2025-12-08T12:09:46","guid":{"rendered":"https:\/\/24fo.news\/?p=12149"},"modified":"2025-12-08T12:09:47","modified_gmt":"2025-12-08T12:09:47","slug":"kommunurnar-mugu-fyrireika-seg-at-yvirtaka-alt-demensoekid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/2025\/12\/08\/kommunurnar-mugu-fyrireika-seg-at-yvirtaka-alt-demensoekid\/","title":{"rendered":"Kommunurnar mugu fyrireika seg, at yvirtaka alt demens\u00f8ki\u00f0"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Hetta var h\u00f8vu\u00f0sbo\u00f0skapurin, t\u00e1 Alzheimerfelagi\u00f0 herfyri, hev\u00f0i fund vi\u00f0 Kommunufelagi\u00f0 og allar borgarstj\u00f3rarnar.<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alzheimerfelagi\u00f0 hev\u00f0i bi\u00f0i\u00f0 um fund vi\u00f0 Kommunufelagi\u00f0, n\u00fa kommunurnar eisini skulu vara av teimum yngru vi\u00f0 demenssj\u00faku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alzheimerfelagi\u00f0 fegnast st\u00f3rliga um, at demens\u00f8ki\u00f0 loksins ver\u00f0ur savna\u00f0 hj\u00e1 einum myndugleika.<br>Hetta er naka\u00f0 felagi\u00f0 hevur arbeitt fyri \u00ed longri t\u00ed\u00f0.<br>L\u00f3garbroytingin var\u00f0 endaliga samtykt t\u00fdsdagin 2. desember, vi\u00f0 30 stemmum fyri og ongari \u00edm\u00f3ti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Men yvirt\u00f8kan krevur naka\u00f0 av kommununum, og t\u00ed er alney\u00f0ugt, at eldrasamst\u00f8rvini og T\u00f3rshavnar kommuna taka hesa uppg\u00e1vu \u00e1 seg og ra\u00f0festa hana h\u00f8gt. Alzheimerfelagi\u00f0 hevur g\u00f3\u00f0ar v\u00f3nir um, at ta\u00f0 ver\u00f0ur gj\u00f8rt og bj\u00f3\u00f0ar s\u00e6r eisini til at vera ein aktivur samstarvspartur \u00ed tilgongdini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>M\u00e1l at arbei\u00f0a vi\u00f0:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>&nbsp;Samstarv millum eldrasamst\u00f8rv\/kommunur<\/li>\n\n\n\n<li>&nbsp;G\u00f3\u00f0 og fakliga skikka lei\u00f0sla<\/li>\n\n\n\n<li>&nbsp;Serst\u00f8k tilbo\u00f0 til yngri vi\u00f0 demenssj\u00faku og teirra avvar\u00f0andi<\/li>\n\n\n\n<li>&nbsp;Var\u00f0veita og menna dagtilhaldi\u00f0 \u00e1 Glyvrum og Skotar\u00f3k<\/li>\n\n\n\n<li>&nbsp;Serstakar b\u00faeindir til yngri<\/li>\n\n\n\n<li>&nbsp;Samanhangandi heildartilbo\u00f0<\/li>\n\n\n\n<li>&nbsp;Fleiri \u00abpakka 1\u00bb tilbo\u00f0<\/li>\n\n\n\n<li>&nbsp;R\u00e1\u00f0gevandi arbei\u00f0sb\u00f3lk<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta\u00f0 krevur fyrireiking, samstarv og ra\u00f0festing av tilfeingi \u2013 skal demens\u00f8ki\u00f0 mennast og gerast enn betur!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alzheimerfelagi\u00f0 hev\u00f0i eitt upplegg fyri borgarstj\u00f3runum, vi\u00f0 fleiri tilm\u00e6lum, sum stu\u00f0la undir eina samanhangandi heildart\u00e6nastu til f\u00f3lk vi\u00f0 demenssj\u00faku og teirra avvar\u00f0andi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Unn Justinussen, n\u00e6stforkvinna \u00ed Alzheimerfelagnum leg\u00f0i fram, og v\u00edsti \u00e1 n\u00f3gv ymisk vi\u00f0urskiftir, sum kommunurnar og eldrasamst\u00f8rvini eiga at hava \u00ed huga \u00ed samband vi\u00f0 yvirt\u00f8kuna \u2013 solei\u00f0is at b\u00e6\u00f0i yngri og eldri f\u00f3lk vi\u00f0 demensi kunnu f\u00e1a eitt gott l\u00edv vi\u00f0 sj\u00fakuni, saman vi\u00f0 teirra avvar\u00f0andi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Samstarv millum eldrasamst\u00f8rv\/kommunur<\/strong><br>Ta\u00f0 er alney\u00f0ugt, at eldrasamst\u00f8rvini\/kommunur vitanardeila og samstarva um tilbo\u00f0 m\u00e1lr\u00e6tta\u00f0 teimum yngru.<br>Tey og teirra familjur hava t\u00f8rv \u00e1 fleiri, fj\u00f8lbroyttari og meira smidligum tilbo\u00f0um.<br>Fyri at kunna bj\u00f3\u00f0a ta\u00f0 og hava kunnleika til, hvussu ein \u00e1 bestan h\u00e1tt kann hj\u00e1lpa teimum til eitt virki og gott l\u00edv, mugu eldrasamst\u00f8rvini samstarva hv\u00f8rt vi\u00f0 anna\u00f0.<br>Tey mugu byggja br\u00fdr tv\u00f8rtur um kommunalar geirar, vi\u00f0 t\u00ed fyri eyga, at samskipa og samskapa felags tilbo\u00f0 til tey yngru og teirra avvar\u00f0andi (t.d. f\u00f3lk undir 70-75 \u00e1r).<br>Landi\u00f0 hevur \u00ed dag eitt so v\u00e6l \u00fatbygt infrakerv, at ta\u00f0 l\u00e6ttliga ber til at samstarva um n\u00f3gv tilbo\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00a0<strong>G\u00f3\u00f0 og fakliga skikka lei\u00f0sla<\/strong><br>Demens\u00f8ki\u00f0 m\u00e1 lei\u00f0ast av fakf\u00f3lki innan \u00f8ki. G\u00f3\u00f0 og fakliga v\u00e6l skikka\u00f0 lei\u00f0sla, fleksibilitetur og tv\u00f8rfakligt samstarv eru lyklaor\u00f0 fyri at f\u00e1a eina v\u00e6lvirkandi og samanhangandi heildart\u00e6nastu fyri demens\u00f8ki.<br>T\u00ed meinar Alzheimerfelagi\u00f0, at lei\u00f0sla \u00e1 demens\u00f8kinum m\u00e1 ra\u00f0festast enn h\u00e6gri.<br>Ta\u00f0 hevur b\u00e6\u00f0i t\u00fddning, at ovasta lei\u00f0slan er v\u00e6l kvalificera\u00f0, men eisini at hava t\u00fd\u00f0iliga og fakliga lei\u00f0slu \u00ed pakka 1 (kommunala demenssamskipan, CST-b\u00f3lkar v.m.), pakka 2 (avloysaraskipan, dagtilbo\u00f0, uml\u00e6tting vm.) og pakka 3 (b\u00faeindir).<br>Ta\u00f0 er eisini sera umr\u00e1\u00f0andi, at \u00f8ll \u00f8kini hava kommunalar demenssamskiparar, i\u00f0 arbei\u00f0a sum samskiparar og r\u00e1\u00f0gevarar, umframt at virka sum bindili\u00f0 til Demensklinikkina.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Serst\u00f8k tilbo\u00f0 til yngri vi\u00f0 demenssj\u00faku og teirra avvar\u00f0andi<br>Yngri f\u00f3lk vi\u00f0 demenssj\u00faku (t.d. f\u00f3lk undir 70-75 \u00e1r), sum eru t\u00ed\u00f0liga ella mitt \u00ed sj\u00fakugongdini, ynskja at vera saman vi\u00f0 \u00f8\u00f0rum \u00e1 n\u00f8kulunda sama aldri. Tey eru eitt anna\u00f0 sta\u00f0 \u00ed l\u00edvinum. Fleiri teirra eru framvegis \u00e1 arbei\u00f0smarkna\u00f0inum.<br>Tey eru oftast v\u00e6l fyri kropsliga og hava framvegis hug, orku og st\u00f3ran vilja til l\u00edvi\u00f0 \u2013 til at vera saman vi\u00f0 \u00f8\u00f0rum og \u00ed st\u00f8rri mun at vera virkin \u00e1 ymiskan h\u00e1tt.<br>Hartil hava tey og m\u00f8guliga makin eisini serstakan t\u00f8rv \u00e1 hj\u00e1lp og veglei\u00f0ing, um familjuvi\u00f0urskiftir t.d. \u00ed mun til heimab\u00fagvandi b\u00f8rn, sum ent\u00e1 kunnu vera \u00ed sk\u00falaaldri, f\u00edggjarlig vi\u00f0urskiftir, arbei\u00f0i, l\u00e1n og h\u00fas og heim. T\u00ed hevur ta\u00f0 st\u00f3ran t\u00fddning, at kommunurnar skapa m\u00e1lr\u00e6tta\u00f0 tilbo\u00f0 til yngri f\u00f3lk vi\u00f0 demenssj\u00faku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Var\u00f0veita og menna dagtilhaldi\u00f0 \u00e1 Glyvrum og Skotar\u00f3k<\/strong><br>Alzheimerfelagi\u00f0 heldur, at ta\u00f0 hevur st\u00f3ran t\u00fddning, at dagtilhaldi\u00f0 fyri yngri \u00e1 Glyvrum og Skotar\u00f3k (Skotar\u00f3k hevur hildi\u00f0 til \u00e1 Glyvrum s\u00ed\u00f0an t\u00ed\u00f0liga \u00ed \u00e1r), sum Almannaverki\u00f0 var\u00f0ar av, ver\u00f0a var\u00f0veitt. Ta\u00f0 eru tvey sera v\u00e6lvirkandi dagtilbo\u00f0, vi\u00f0 dugnaligum og v\u00e6l skikka\u00f0um starvsf\u00f3lkum. T\u00f8rvur er \u00e1, at kunnleiki, fakligheit og aktivitetur, sum har eru ver\u00f0a tryggja, var\u00f0veitt og ment.<br>Ta\u00f0 er sera umr\u00e1\u00f0andi, at tey yngru, sum gerast sj\u00fak framyvir og tey yngru, sum \u00ed dag eru kn\u00fdtt at dagtilbo\u00f0i hj\u00e1 Almannaverkinum, ikki ver\u00f0a koyrd \u00e1 verandi dagtilbo\u00f0 hj\u00e1 kommununum, sum eru m\u00e1lr\u00e6tta\u00f0 og gira\u00f0i\u00f0 til eldri f\u00f3lk. Hendir ta\u00f0, so er ta\u00f0 eitt greitt afturstig, sum ger t\u00e6nastuna til tey yngru verri \u2013 so ta\u00f0 m\u00e1 ikki henda.<br>T\u00e6nastan skal mennast og gerast betri fyri tey yngru. T\u00ed er ta\u00f0 ney\u00f0ugt, at har er eitt dagtilbo\u00f0 til yngri, og at kommunurnar samstarva um, at menna og v\u00ed\u00f0ka um tilbo\u00f0i\u00f0, sum eisini m\u00e1 fevna um kv\u00f8ld og vikuskiftistilbo\u00f0, umframt at vera opi\u00f0 alt \u00e1ri.<br>Upp\u00e1 sikt, er eisini umr\u00e1\u00f0andi, at menna t\u00e6nastuna til at fevna um smidligar og styttri uml\u00e6ttingar, umframt at skipa og menna eina avloysaraskipan.<br>Ein leistur m\u00e1 t\u00ed gerast fyri, hvussu \u00f8ki\u00f0 skal yvirtakast og skipast.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00a0<strong>Serstakar b\u00faeindir til yngri<\/strong><br>Alzheimerfelagi\u00f0 m\u00e6lir eisini til, at eldrasamst\u00f8rvini\/kommunur samstarva um at skipa serstakar b\u00faeindir til yngri f\u00f3lk vi\u00f0 demensi, sum eisini kann r\u00fama familjul\u00edvinum.<br>Ein b\u00faeind har ta\u00f0 eisini ber til, at makar flyta inn t.d. eitt t\u00ed\u00f0arskei\u00f0. Ta\u00f0 skal eisini vera m\u00f8guligt hj\u00e1 b\u00f8rnum at uppihalda s\u00e6r \u00ed b\u00faeindini og at yvirn\u00e1tta.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.xx.fbcdn.net\/images\/emoji.php\/v9\/t7d\/1\/16\/1f7e3.png\" alt=\"\ud83d\udfe3\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Samanhangandi heildartilbo\u00f0 (kontaktpers\u00f3n og r\u00e1\u00f0geving)<br>T\u00e1 demenssj\u00faka rakar eina familju broytist l\u00edvi\u00f0 kollveltandi. T\u00ed hevur \u00f8ll familjan st\u00f3ran t\u00f8rv \u00e1 hollari r\u00e1\u00f0geving og veglei\u00f0ing. Tey hava t\u00f8rv \u00e1 einum kontaktpers\u00f3ni gj\u00f8gnum alla sj\u00fakugongdina.<br>Ein kontaktpers\u00f3nur og dygdarg\u00f3\u00f0 veglei\u00f0ing hevur st\u00f3ran t\u00fddning fyri alla familjuna og fyri, at tann demenssj\u00faki kann virka og tr\u00edvast og f\u00e1a hj\u00e1lp til at hava ein virknan og gevandi gerandisdag.<br>T\u00ed vil Alzheimerfelagi\u00f0 heita \u00e1 kommunurnar um at ra\u00f0festa og tryggja starvsf\u00f3lk til hetta arbei\u00f0i \u2013 eitt n\u00fa kommunalar demenssamskiparar, i\u00f0 f\u00e1a samband vi\u00f0 familjurnar t\u00ed\u00f0liga, og stu\u00f0la og veglei\u00f0a teimum \u00edgj\u00f8gnum alla sj\u00fakugongdina. Eisini kunnu hesi seta \u00e1 stovn og samskipa tilbo\u00f0 til hendan b\u00f3lkin.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.xx.fbcdn.net\/images\/emoji.php\/v9\/t7d\/1\/16\/1f7e3.png\" alt=\"\ud83d\udfe3\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Fleiri \u00abpakka 1\u00bb tilbo\u00f0<br>Sj\u00fakugongdin hj\u00e1 einum demenssj\u00fakum er b\u00fdtt \u00ed fleiri stig. Tey, i\u00f0 hava byrjandi sj\u00fakutekin hava ikki sama t\u00f8rv, sum tey, i\u00f0 eru mitt ella s\u00ed\u00f0st \u00ed sj\u00fakugongdini. T\u00ed ver\u00f0ur m\u00e6lt til at skipa tilbo\u00f0ini \u00ed trimum pakkum.<br>\u2022 Pakka 1 tilbo\u00f0, i\u00f0 eru fyrst \u00ed sj\u00fakugongdini (t.d. CST-b\u00f3lkar, gongub\u00f3lkar)<br>\u2022 Pakka 2 tilbo\u00f0, i\u00f0 eru mitt \u00ed sj\u00fakugongdini (t.d. avloysaraskipan, dagtilhald)<br>\u2022 Pakka 3 tilbo\u00f0, i\u00f0 er s\u00ed\u00f0st \u00ed sj\u00fakugongdini (t.d. longri uml\u00e6tting, b\u00fapl\u00e1ss)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Enn eru pakka 1 tilbo\u00f0ini ikki so v\u00e6l ment allasta\u00f0ni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00fa kommunurnar skulu vara av \u00f8llum demens\u00f8kinum, er t\u00f8rvur \u00e1, at kommunurnar leggja seg eftir, at ra\u00f0festa v\u00e6l fleiri pakka 1 tilbo\u00f0. Hetta b\u00e6\u00f0i fyri at tryggja ein betri l\u00edvskvalitet til familjurnar og fyri at virka fyri, at f\u00f3lk vi\u00f0 demenssj\u00faku, kunnu ver\u00f0a b\u00fagvandi heima sum longst.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00a0<strong>R\u00e1\u00f0gevandi arbei\u00f0sb\u00f3lk<\/strong><br>Alzheimerfelagi\u00f0 m\u00e6lir Kommunufelagnum til, at seta ein fakligan arbei\u00f0sb\u00f3lk, i\u00f0 kann r\u00e1\u00f0geva eldrasamst\u00f8rvunum\/kommunum \u00ed samband vi\u00f0 yvirt\u00f8kuna \u2013 b\u00e6\u00f0i organisatoriskt, l\u00f8gfr\u00f8\u00f0iliga og demensfakliga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alzheimerfelagi\u00f0 takkar Kommunufelagnum og \u00f8llum borgarstj\u00f3runum fyri ein g\u00f3\u00f0an og konstruktivan fund og gle\u00f0ir seg til eitt framhaldandi gott samstarv.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c1 myndini eru, Hilmar Augustinussen, L\u00edv Mikkelsen, Torbj\u00f8rn Jacobsen og Unn Justinussen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\"><sub>Kelda &amp; mynd: Alzheimerfelagi\u00f0\u00a0s\u00ed\u00f0a \u00e1 FB<\/sub><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hetta var h\u00f8vu\u00f0sbo\u00f0skapurin, t\u00e1 Alzheimerfelagi\u00f0 herfyri, hev\u00f0i fund vi\u00f0 Kommunufelagi\u00f0 og allar borgarstj\u00f3rarnar. Alzheimerfelagi\u00f0 hev\u00f0i bi\u00f0i\u00f0 um fund vi\u00f0 Kommunufelagi\u00f0, n\u00fa kommunurnar eisini skulu vara av teimum yngru vi\u00f0 demenssj\u00faku.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12150,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[131,110],"tags":[],"class_list":["post-12149","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-folk-og-samfelag","category-politikkur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12149","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12149"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12149\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12151,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12149\/revisions\/12151"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}