{"id":12302,"date":"2025-12-22T01:06:44","date_gmt":"2025-12-22T01:06:44","guid":{"rendered":"https:\/\/24fo.news\/?p=12302"},"modified":"2025-12-28T17:38:12","modified_gmt":"2025-12-28T17:38:12","slug":"kann-foeroyar-bera-eina-skuld-a-6-mia-kronur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/2025\/12\/22\/kann-foeroyar-bera-eina-skuld-a-6-mia-kronur\/","title":{"rendered":"Kann F\u00f8royar bera eina skuld \u00e1 6 mia. Kr\u00f3nur?"},"content":{"rendered":"\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Ein b\u00faskaparlig greining av Su\u00f0uroyatunnilsverk\u00e6tlanini<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>At byggja Su\u00f0uroyatunnilin er eitt av teimum mest umfatandi \u00edl\u00f8gu\u00e1t\u00f8kunum, sum nakrant\u00ed\u00f0 hevur veri\u00f0 \u00e1 skr\u00e1 \u00ed F\u00f8royum. Spurningurin, sum m\u00e1 svarast, er einfaldur men avgerandi: ber f\u00edggjarliga til at taka upp eitt l\u00e1n \u00e1 seks milliardir kr\u00f3nur, og hvussu \u00e1virkar hetta landsb\u00faskapin?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><sub>\u00d3li M. Lassen civil\u00f8konomur<\/sub><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Greiningin byggir \u00e1 hesar treytir: BT\u00da ver\u00f0ur mett at ver\u00f0a 30 milliardir kr\u00f3nur \u00ed 2026; Tunnilsfelagi\u00f0, sum landi\u00f0 eigur, skal taka l\u00e1ni\u00f0 upp; l\u00e1nit\u00ed\u00f0arskei\u00f0i\u00f0 &nbsp;er 30 \u00e1r vi\u00f0 fastari rentu \u00e1 2,95 %; gjaldf\u00f8ri\u00f0 hj\u00e1 landinum er \u00ed dag 4,5 milliardir kr\u00f3nur; og n\u00faverandi bruttoskuld er 5 milliardir kr\u00f3nur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00e1 n\u00fdggja l\u00e1ni\u00f0 ver\u00f0ur lagt afturat, h\u00e6kkar samla\u00f0a bruttoskuldin til 11 milliardir kr\u00f3nur. Hetta svarar til 36,7 prosent av BT\u00da, sum \u00ed altj\u00f3\u00f0a samanbering er ein moderat skuldarbyr\u00f0a. Um vit rokna nettoskuldina, har gjaldf\u00f8ri\u00f0 ver\u00f0ur drigi\u00f0 fr\u00e1, stendur landi\u00f0 vi\u00f0 einari skuld \u00e1 6,5 milliardir kr\u00f3nur, svarandi til 21,7 prosent av BT\u00da. Hetta gevur eina grei\u00f0a mynd av, at veruliga byr\u00f0an er l\u00e6gri enn bruttot\u00f8lini v\u00edsa, t\u00ed landi\u00f0 hevur ein sterkan gjaldf\u00f8risbuffara. \u00c1rliga l\u00e1nibyr\u00f0an fyri n\u00fdggja l\u00e1ni\u00f0 ver\u00f0ur umlei\u00f0 304 milli\u00f3nir kr\u00f3nur, og fyri samla\u00f0u skuldina 559 milli\u00f3nir kr\u00f3nur. Ta\u00f0 merkir, at hv\u00f8r \u00edb\u00fagvi \u00ed F\u00f8royum \u00ed mi\u00f0al ber eina bruttoskuld \u00e1 200.000 kr\u00f3nur, men nettoskuldin er bert 118.000 kr\u00f3nur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Um skuldin ver\u00f0ur b\u00fdtt \u00fat \u00e1 allar f\u00f8royingar, svarar ta\u00f0 til, at hv\u00f8r \u00edb\u00fagvi \u00ed mi\u00f0al skuldi rinda umlei\u00f0 10.000 kr\u00f3nur um \u00e1ri\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00f8lini v\u00edsa, at skuldarbyr\u00f0an er innan r\u00edmilig m\u00f8rk. Ein bruttoskuld \u00e1 36,7 prosent av BT\u00da er l\u00e6gri enn hj\u00e1 mongum londum \u00ed Evropa, og nettoskuldin \u00e1 21,7 prosent styrkir myndina enn meira. Gjaldf\u00f8ri\u00f0 \u00e1 4,5 milliardir kr\u00f3nur gevur landinum ein sterkan tryggleika m\u00f3ti \u00f3v\u00e6nta\u00f0um \u00fatrei\u00f0slum og m\u00f8guligum eyka byggikostna\u00f0i. Ta\u00f0 er t\u00f3 t\u00fddningarmiki\u00f0 at var\u00f0veita ein part av gjaldf\u00f8rinum sum reserve og ikki br\u00faka alt til tunnilin, t\u00ed ein gjaldf\u00f8risbuffari er ney\u00f0ugur fyri at tryggja rakstur og m\u00f8ta \u00f3v\u00e6nta\u00f0um avbj\u00f3\u00f0ingum \u00ed einum samfelagi, sum er so n\u00f3gv tengt at fiskar\u00ed og aling, og har gongdin \u00e1 heimsmarkna\u00f0inum vi\u00f0v\u00edkjandi fiskapr\u00edsum hevur st\u00f3ran t\u00fddning.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ein t\u00fddningarmikil b\u00faskaparlig vi\u00f0merking er, at vi\u00f0 tunnilsverk\u00e6tlanini sleppa F\u00f8royar undan at byggja eina n\u00fdggja Su\u00f0uroyarferju, sum annars hev\u00f0i kosta\u00f0 umlei\u00f0 eina milliard kr\u00f3nur \u00ed \u00edl\u00f8gu. Harumframt hev\u00f0i ein n\u00fdggj ferja kravt ein \u00e1rligan rakstur upp\u00e1 umlei\u00f0 100 milli\u00f3nir kr\u00f3nur. Hetta merkir, at tunnilin ikki bert er ein \u00edl\u00f8ga, men eisini ein sparing: landi\u00f0 sleppur undan einari st\u00f3rari kapital\u00fatgjalding og varandi rakstrar\u00fatrei\u00f0slum, sum annars h\u00f8vdu lagt tr\u00fdst \u00e1 f\u00edggjarl\u00f3gina. \u00cd roynd og veru kann tunnilin metast sum ein \u00edl\u00f8ga, sum b\u00e6\u00f0i styrkir infrastruktur og samstundis minkar um framt\u00ed\u00f0ar rakstrarkostna\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">F\u00f8royska f\u00edggjarliga st\u00f8\u00f0an gevur markna\u00f0inum \u00e1lit. Vi\u00f0 eini fastari rentu \u00e1 2,95 prosent (meting) er l\u00e1nskostna\u00f0urin l\u00e1gur, og ta\u00f0 ger eina 30\u2011\u00e1ra f\u00edgging realistiska. Men hetta krevur, at landi\u00f0 ger stress\u2011testir fyri at s\u00edggja, hvussu skuldin \u00e1virkast, um rentan h\u00e6kkar vi\u00f0 eitt ella tvey prosentstig, ella um byggikostna\u00f0urin ver\u00f0ur 20\u201330 prosent h\u00e6gri enn \u00e6tla\u00f0. Ta\u00f0 er eisini t\u00fddningarmiki\u00f0 at tryggja bindandi byggigarantier og sterkt eftirlit vi\u00f0 verk\u00e6tlanini, so \u00f3v\u00e6nta\u00f0ar \u00fatrei\u00f0slur ikki seta f\u00edggjarl\u00f3gina undir tr\u00fdst.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tunnilsfelagi\u00f0, sum er eitt alment partafelag, skal standa fyri l\u00e1nt\u00f8kuni. Ta\u00f0 merkir, at skuldin ver\u00f0ur l\u00f8gd saman vi\u00f0 skuldini hj\u00e1 landskassanum, og t\u00ed er ney\u00f0ugt at f\u00e1a grei\u00f0u \u00e1, hv\u00f8r skal bera \u00e1byrgdina, og hvussu l\u00e1nini skulu rindast aftur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Br\u00fakaragj\u00f8ld og pendlar\u2011kort kunnu geva eina st\u00f8\u00f0uga innt\u00f8ku og minka um \u00e1rligu byr\u00f0una, men tey kunnu ikki f\u00edggja verk\u00e6tlanina. T\u00ed ver\u00f0ur f\u00edggingin bygd \u00e1 ein blanda\u00f0an h\u00e1tt, har l\u00e1n fr\u00e1 landinum og tunnilsfelagnum ver\u00f0a sameind vi\u00f0 br\u00fakaragj\u00f8ldum. Harumframt er vert at hava \u00ed huga, at m\u00f8guleiki er fyri l\u00e1n ella stu\u00f0ul \u00far Danmark, og at NATO kann v\u00edsa \u00e1huga \u00ed at vera vi\u00f0 til at f\u00edggja undirst\u00f8\u00f0ukervi\u00f0. Hetta kemur av, at F\u00f8royar hava t\u00fddning \u00ed geopolitiska umhv\u00f8rvinum, og her kann ver\u00f0a \u00e1hugi fyri b\u00e6\u00f0i eini flotahavn og eini radarst\u00f8\u00f0 \u00ed landinum. Okkara g\u00f3\u00f0a rating hj\u00e1 Moody\u2019s, sum byggir \u00e1 st\u00f8\u00f0una \u00ed r\u00edkisfelagsskapinum, styrkir eisini m\u00f8guleikarnar fyri at f\u00e1a l\u00e1n vi\u00f0 g\u00f3\u00f0um treytum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta\u00f0 er eisini ney\u00f0ugt at leggja fram eina grei\u00f0a f\u00edggjar\u00e6tlan, sum v\u00edsir, hvussu tunnilsfelagi\u00f0 saman vi\u00f0 landinum skal rinda l\u00e1nini aftur, og hv\u00f8rjar innt\u00f8kur skulu br\u00fakast til hetta. Verk\u00e6tlanin krevur b\u00e6\u00f0i politiskan vilja og almennan stu\u00f0ul, t\u00ed endaliga f\u00edggingin ver\u00f0ur so ella so tryggja\u00f0 gj\u00f8gnum landskassan \u2013 anna\u00f0hv\u00f8rt vi\u00f0 l\u00e1num ella garantium aftanfyri tunnilsfelagi\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Samla\u00f0a greiningin v\u00edsir, at F\u00f8royar hava f\u00edggjarligt r\u00fam til at bera eina skuld \u00e1 seks milliardir kr\u00f3nur fyri Su\u00f0uroyatunnilin. Hetta ber t\u00f3 bert til, um ta\u00f0 ver\u00f0ur st\u00fdrt varliga og vi\u00f0 grei\u00f0um reglum: ney\u00f0ugt er vi\u00f0 konservativari f\u00edggjarst\u00fdring, royndum av ymiskum v\u00e1\u00f0atilgongdum,(stress testir) tryggum byggigarantium, eini blanda\u00f0ari f\u00edgging og var\u00f0veittum gjaldf\u00f8risbuffara. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Men Su\u00f0uroyatunnilin er ikki bert ein f\u00edggjarlig avbj\u00f3\u00f0ing \u2013 hann er eisini ein samfelagslig \u00edl\u00f8ga vi\u00f0 st\u00f3rum fyrimunum. Vi\u00f0 einum fastum og tryggum sambandi f\u00e6r Su\u00f0uroy regluligan flutning, sum gevur f\u00f3lki og vinnu betri m\u00f8guleikar. Ungd\u00f3mur og familjur f\u00e1a l\u00e6ttari at flyta seg millum oyggjarnar, og ta\u00f0 ger ta\u00f0 meira attraktivt at b\u00fagva \u00ed Su\u00f0uroynni. Fer\u00f0avinnan kann vaksa, t\u00ed fer\u00f0af\u00f3lk f\u00e1a skj\u00f3tari og tryggari atgongd til oyggjarnar, og vinnul\u00edvi\u00f0 f\u00e6r betri m\u00f8guleikar at flyta v\u00f8rur og arbei\u00f0smegi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tunnilin merkir eisini, at su\u00f0uroyingar f\u00e1a skj\u00f3tari atgongd til arbei\u00f0sm\u00f8guleikar \u00ed h\u00f8vu\u00f0ssta\u00f0ar\u00f8kinum og til flogv\u00f8llin, sum eisini er ein t\u00fd\u00f0andi partur fyri sj\u00f3f\u00f3lk og tey sum arbei\u00f0a \u00ed offshore vinnuni. Hetta styrkir b\u00e6\u00f0i vinnul\u00edvi\u00f0 og l\u00edvsg\u00f3\u00f0skuna hj\u00e1 borgarum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd roynd og veru er tunnilin ein \u00edl\u00f8ga \u00ed framt\u00ed\u00f0ina, sum kann skapa javnv\u00e1g millum \u00f8kini \u00ed landinum og geva Su\u00f0uroynni betri m\u00f8guleikar at mennast.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Tinganes_0439-24fonews-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-12303\" srcset=\"https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Tinganes_0439-24fonews-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Tinganes_0439-24fonews-300x200.jpg 300w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Tinganes_0439-24fonews-768x512.jpg 768w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Tinganes_0439-24fonews-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Tinganes_0439-24fonews-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Tinganes_0439-24fonews-1920x1280.jpg 1920w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Tinganes_0439-24fonews-1170x780.jpg 1170w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Tinganes_0439-24fonews-585x390.jpg 585w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Tinganes_0439-24fonews-263x175.jpg 263w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Vi\u00f0merking: F\u00f8royar \u00ed altj\u00f3\u00f0a samanbering av skuldarbyr\u00f0u<\/h5>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<div class=\"wp-block-group is-vertical is-layout-flex wp-container-core-group-is-layout-4fc3f8e1 wp-block-group-is-layout-flex\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2022 Bert f\u00e1 EU\u2011lond (t.d. Estland, Luksemborg og Danmark) hava eina bruttoskuld, i\u00f0 liggur undir 36,7 % av BT\u00da.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2022 St\u00f8rsti parturin av EU\u2011londunum liggur n\u00f3gv h\u00e6gri \u2013 ofta millum 50 % og 100 %, og \u00ed Su\u00f0urevropa langt omanfyri 100 %.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2022Mi\u00f0altali\u00f0 \u00ed EU er umlei\u00f0 81,8 %, og ta\u00f0 v\u00edsir, at 36,7 % ver\u00f0ur mett sum ein sera moderat skuldarbyr\u00f0a \u00ed evropeiskum samanhangi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vi\u00f0 \u00f8\u00f0rum or\u00f0um: Um F\u00f8royar l\u00f3gu \u00e1 36,7 % av BT\u00da, hev\u00f0i ta\u00f0 veri\u00f0 l\u00e6gri enn hj\u00e1 n\u00e6stan \u00f8llum EU\u2011londum og veri\u00f0 mett sum ein bur\u00f0ardygg og haldg\u00f3\u00f0 skuldarst\u00f8\u00f0a.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Keldur: Eurostat, IMF, World Bank<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Smyril kostar umlei\u00f0 100 mi\u00f3. kr\u00f3nur at reka \u00e1rliga, og hetta hevur landsst\u00fdrisma\u00f0urin Dennis Holm sta\u00f0fest alment \u00ed sambandi vi\u00f0 Su\u00f0uroyarlei\u00f0ina. Ein Su\u00f0uroyatunnil kundi t\u00ed spart Landskassan fyri hesar \u00fatrei\u00f0slur. Keldur: In.fo, februar 2023 \u2013 Dimma.fo, 5. august 2024<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><sub>Fyrivarni: Greiningin er gj\u00f8rd \u00ed samstarvi vi\u00f0 Copilot AI og byggir \u00e1 almennar d\u00e1tur og metingar. Hon er \u00e6tla\u00f0 sum veglei\u00f0andi tilfar, og endaligar avger\u00f0ir um f\u00edgging og politikk krevja fakliga og politiska vi\u00f0ger\u00f0.<\/sub>  <sub>Myndir:24FO.NEWS<\/sub><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>At byggja Su\u00f0uroyatunnilin er eitt av teimum mest umfatandi \u00edl\u00f8gu\u00e1t\u00f8kunum, sum nakrant\u00ed\u00f0 hevur veri\u00f0 \u00e1 skr\u00e1 \u00ed F\u00f8royum. Spurningurin, sum m\u00e1 svarast, er einfaldur men avgerandi: ber f\u00edggjarliga til at&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12304,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[131,110,118,7],"tags":[],"class_list":["post-12302","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-folk-og-samfelag","category-politikkur","category-utvaldar-greinar","category-vinnutidindir-samfelga-24-fo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12302","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12302"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12345,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12302\/revisions\/12345"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12304"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}