{"id":13571,"date":"2026-06-04T23:28:57","date_gmt":"2026-06-04T23:28:57","guid":{"rendered":"https:\/\/24fo.news\/?p=13571"},"modified":"2026-06-04T23:28:58","modified_gmt":"2026-06-04T23:28:58","slug":"tysklands-sameining-og-nato-lyftirnar-eitt-altjoda-alitisbrot-sum-framvegis-elvir-til-ofrid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/2026\/06\/04\/tysklands-sameining-og-nato-lyftirnar-eitt-altjoda-alitisbrot-sum-framvegis-elvir-til-ofrid\/","title":{"rendered":"T\u00fdsklands sameining og NATO\u2011lyftirnar: Eitt altj\u00f3\u00f0a \u00e1litisbrot, sum framvegis elvir til \u00f3fri\u00f0"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u00cd meira enn tr\u00fd \u00e1rat\u00edggju hevur kjaki\u00f0 um NATO\u2011v\u00ed\u00f0kanina og lyftirnar, i\u00f0 v\u00f3r\u00f0u givin \u00ed sambandi vi\u00f0 sameining T\u00fdsklands, veri\u00f0 ein av mest umstr\u00edddu spurningunum \u00ed evropeiskari trygdarpolitikk. Kjarnin er einfaldur: V\u00f3r\u00f0u politisk lyfti givin til Sovjetsamveldi\u00f0 um, at NATO ikki f\u00f3r at v\u00ed\u00f0ka seg eystureftir? Og um so var \u2013 hv\u00ed v\u00f3r\u00f0u tey ikki hildin?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Brot \u00far longri grein: hj\u00e1 \u00d3LI M. Lassen<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"905\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/not-tomoveNATOoneincheast1990-scaled-1-905x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13573\" style=\"aspect-ratio:0.8838057468618876;width:623px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/not-tomoveNATOoneincheast1990-scaled-1-905x1024.jpg 905w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/not-tomoveNATOoneincheast1990-scaled-1-265x300.jpg 265w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/not-tomoveNATOoneincheast1990-scaled-1-768x869.jpg 768w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/not-tomoveNATOoneincheast1990-scaled-1-1358x1536.jpg 1358w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/not-tomoveNATOoneincheast1990-scaled-1-1810x2048.jpg 1810w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/not-tomoveNATOoneincheast1990-scaled-1-1920x2172.jpg 1920w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/not-tomoveNATOoneincheast1990-scaled-1-1170x1324.jpg 1170w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/not-tomoveNATOoneincheast1990-scaled-1-585x662.jpg 585w\" sizes=\"(max-width: 905px) 100vw, 905px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Deklassificera\u00f0 tilfar, fundarfr\u00e1sagnir og \u00fatsagn fr\u00e1 teimum fremstu akt\u00f8runum v\u00edsa, at vestligir lei\u00f0arar \u00ed 1990 g\u00f3vu grei\u00f0 politisk signal um, at NATO ikki f\u00f3r at flyta seg \u201dein tumma eystureftir\u201d. H\u00f3ast hesi lyfti ongant\u00ed\u00f0 gj\u00f8rdust juridisk bindandi, hava tey fingi\u00f0 grundleggjandi t\u00fddning fyri, hvussu Russland \u00ed dag skilur evropeiska trygdararkitektur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Hvat var\u00f0 sagt \u00ed 1990 \u2013 og hv\u00ed ta\u00f0 hevur t\u00fddning<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd januar\u2013februar 1990, \u00e1\u00f0renn sameining T\u00fdsklands, s\u00f8gdu vestligir lei\u00f0arar \u2013 serliga Hans\u2011Dietrich Genscher og James Baker \u2013 vi\u00f0 sovjetisku lei\u00f0sluna, at NATO ikki f\u00f3r at v\u00ed\u00f0ka s\u00edtt herna\u00f0arliga \u00f8ki eystureftir. Hetta var partur av eini diplomatiskari roynd at tryggja, at Sovjetsamveldi\u00f0 ikki for\u00f0a\u00f0i fyri sameining T\u00fdsklands innan fyri NATO.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Genscher<\/strong> seg\u00f0i \u00ed Tutzing\u2011r\u00f8\u00f0uni, at NATO skuldi \u00fatih\u00fdsa v\u00ed\u00f0kan eystureftir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Baker<\/strong> seg\u00f0i vi\u00f0 Gorbatjov 9. februar 1990: <em>\u201cNot one inch eastward.\u201d<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kohl<\/strong> v\u00e1tta\u00f0i dagin eftir, at NATO ikki skuldi v\u00ed\u00f0ka s\u00edtt virksemi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>W\u00f6rner<\/strong>, NATO\u2011a\u00f0alskrivari, seg\u00f0i \u00ed 1990\u201391, at v\u00ed\u00f0kan av NATO hev\u00f0i veri\u00f0 \u00edm\u00f3ti \u00e1hugam\u00e1lum Sovjetsamveldisins.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hesi \u00fatsagn eru v\u00e6l dokumentera\u00f0 og avdulka\u00f0 \u00ed amerikanskum, t\u00fdskum og sovjetiskum skj\u00f8lum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Men: Hetta v\u00f3ru <strong>politisk lyfti<\/strong>, ikki <strong>juridiskar garantiir<\/strong>. Vesturheimurin skriva\u00f0i ongant\u00ed\u00f0 undir eina formella avtalu um at ste\u00f0ga v\u00ed\u00f0kanini.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Tvey sj\u00f3narhorn: Politisk lyfti vs. juridisk bindandi s\u00e1ttm\u00e1lar<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd dag s\u00edggjast tv\u00e6r heilt ymiskar fr\u00e1sagnir:<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>1) Russiska og kritiskt vestliga fr\u00e1s\u00f8gnin<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Vesturheimurin gav grei\u00f0 lyfti \u00ed 1990.<\/li>\n\n\n\n<li>Hesi lyfti v\u00f3ru grundarlagi\u00f0 undir, at Sovjetsamveldi\u00f0 g\u00f3\u00f0t\u00f3k sameining T\u00fdsklands.<\/li>\n\n\n\n<li>NATO brotna\u00f0i lyftini vi\u00f0 v\u00ed\u00f0kanini fr\u00e1 1999 og frameftir.<\/li>\n\n\n\n<li>Hetta skapti eitt dj\u00fapt \u00e1litisbrot, sum enn elvir til \u00f3tryggleika og konflikt.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>2) Offisiella vestliga fr\u00e1s\u00f8gnin<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Einki bindandi lyfti var\u00f0 givi\u00f0.<\/li>\n\n\n\n<li>\u00d8ll lond hava r\u00e6tt at velja s\u00edna egnu trygdarpolitisku samgongu.<\/li>\n\n\n\n<li>NATO\u2019s \u201dopen door\u201d-politikkur er grundarlagi\u00f0 fyri v\u00ed\u00f0kanini.<\/li>\n\n\n\n<li>Broyttu umst\u00f8\u00f0urnar eftir fall Sovjetsamveldisins gj\u00f8rdu lyftini \u00f3vi\u00f0komandi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00e1\u00f0ar fr\u00e1sagnir eru tekniskt r\u00e6ttar \u2013 t\u00e6r tosa bara um tvey ymisk stig: <strong>politisk signalering<\/strong> vs. <strong>juridiskar avtalur<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Hv\u00ed st\u00f8\u00f0an broyttist so skj\u00f3tt<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd 1990 var Varsj\u00e1vus\u00e1ttm\u00e1lin enn til. \u00cd 1991 var hann burtur. \u00cd 1990 var Sovjetsamveldi\u00f0 eitt st\u00f3rveldi. \u00cd 1991 var ta\u00f0 fari\u00f0 \u00ed s\u00f8guna. \u00cd 1990 royndu lond at stilla Moskva. \u00cd 1991 b\u00f3\u00f0u eysturevropisk lond sj\u00e1lv um NATO\u2011limaskap.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta\u00f0, sum \u00ed 1990 var diplomatisk stilling, var\u00f0 \u00ed 1991 hildi\u00f0 at vera yvirh\u00e1la\u00f0 av n\u00fdggjum veruleika.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Men \u00ed russiskari trygdarpolitikk eru lyftini fr\u00e1 1990 framvegis ein \u201dcascade of assurances\u201d, sum viga tungt.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ni\u00f0urst\u00f8\u00f0a: T\u00ed\u00f0in er komin at vi\u00f0urkenna grundfaktum<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Deklassificera\u00f0 tilfar fr\u00e1 1990 v\u00edsir, at politisk lyfti v\u00f3r\u00f0u givin \u2013 og at tey v\u00f3r\u00f0u brotin. Ta\u00f0 er ikki ta\u00f0 sama sum at siga, at NATO bar \u00e1byrgdina einsamalt. Men ta\u00f0 er at vi\u00f0urkenna veruleikan, sum hann er.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-white-color has-vivid-cyan-blue-background-color has-text-color has-background has-link-color has-large-font-size wp-elements-1 wp-block-paragraph\"><strong>Eitt er vist skulu vit f\u00e1a fri\u00f0 \u00ed Evropa, so er bert ein gongd lei\u00f0 ta\u00f0 er samstarv millum f\u00f3lk, samhandil og interaktion millum lond og politikarar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sum altj\u00f3\u00f0a samfelag mugu vit taka undir vi\u00f0 t\u00ed, sum fleiri granskarar kalla \u201dthe basic facts\u201d:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Politisk lyfti hava t\u00fddning.<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00e1 tey ver\u00f0a brotin, f\u00f8rir ta\u00f0 til \u00f3fri\u00f0.<\/li>\n\n\n\n<li>Ein varandi fri\u00f0ur \u00ed Evropa krevur eina trygdararkitektur, sum <strong>inkluderar<\/strong> Russland \u2013 ikki eina, sum byggir \u00e1 isolati\u00f3n.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Evropa kann ikki byggja framt\u00ed\u00f0ar trygd \u00e1 misskiljingum fr\u00e1 1990. T\u00ed\u00f0in er komin at endurskapa \u00e1liti\u00f0 \u2013 ella halda fram \u00e1 eini lei\u00f0, sum longu hevur kosta\u00f0 t\u00fasundtals l\u00edv.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Syndarliga st\u00f8\u00f0an \u00ed Ukraine er partur av hesum m\u00e1li, Rusland vil ikki hava fleiri NATO lond ella NATO hermegi vi\u00f0 s\u00edni landam\u00f8rk. Her skal vi\u00f0merkjast at Amerikanski pr\u00e6sidenturin Donald Trump hevur sagt at Ukraina ikki kann gerast limur \u00ed NATO. <\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00f8guliga koma fleiri greinar um Rusland og Ukraina um lesarirnir ynskja ta\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Greinin er umsett til f\u00f8royskt fr\u00e1 enskum av Gemini AI &#8211;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd meira enn tr\u00fd \u00e1rat\u00edggju hevur kjaki\u00f0 um NATO\u2011v\u00ed\u00f0kanina og lyftirnar, i\u00f0 v\u00f3r\u00f0u givin \u00ed sambandi vi\u00f0 sameining T\u00fdsklands, veri\u00f0 ein av mest umstr\u00edddu spurningunum \u00ed evropeiskari trygdarpolitikk. Kjarnin er&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13572,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[110,9],"tags":[],"class_list":["post-13571","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politikkur","category-utlendsk-tidindir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13571","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13571"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13571\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13574,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13571\/revisions\/13574"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13572"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}