Haldf\u00f8ris\u00e1v\u00edsin er -4% av BT\u00da. Ver\u00f0a innt\u00f8kurnar ikki \u00f8ktar ella \u00fatrei\u00f0slurnar skerdar, m\u00e1 ein vaksandi partur av almennu \u00fatrei\u00f0slunum f\u00edggjast vi\u00f0 l\u00e1nt\u00f8ku, og ta\u00f0 elvir til ein \u00e1haldandi skuldarv\u00f8kstur. Longu um 10 \u00e1r ver\u00f0ur halli\u00f0 \u00ed almenna geiranum 1 mia. kr. Haldf\u00f8risavbj\u00f3\u00f0ingin kann loysast, men ta\u00f0 krevur, at politisku myndugleikarnir fara undir mi\u00f0v\u00edsar tillagingar \u00ed stundini.<\/p>\n\n\n\n
Longu \u00ed 2036 manglar ein milliard<\/strong><\/p>\n\n\n\n F\u00edggjarpolitiski haldf\u00f8ris\u00e1v\u00edsin er -4% av BT\u00da \u00ed 2026, og ta\u00f0 merkir, at innt\u00f8kur mugu f\u00e1ast til vega ella sparingar fremjast, fyri \u00e1lei\u00f0 1,2 mia. kr. \u00ed mi\u00f0al \u00e1rliga, um verandi t\u00e6nastust\u00f8\u00f0i \u00e1 v\u00e6lfer\u00f0ar\u00f8kinum skal veitast \u00ed framt\u00ed\u00f0ini. \u00darsliti\u00f0 er treyta\u00f0 av, at pensj\u00f3nsaldurin ver\u00f0ur h\u00e6kka\u00f0ur, og at almennu veitingarnar veksa vi\u00f0 l\u00e6gri fer\u00f0 enn l\u00f8nirnar. \u00darsliti\u00f0 er ikki ein fors\u00f8gn um, hvat fer<\/em> at henda, men ein \u00e1varing um, hvat kann<\/em> henda, um eingi \u00e1t\u00f8k ver\u00f0a framd.<\/p>\n\n\n\n Haldf\u00f8risavbj\u00f3\u00f0ingin stavar fr\u00e1, at tali\u00f0 av eldri f\u00f3lki veksur munandi meira enn tali\u00f0 f\u00f3lki \u00ed arbei\u00f0sf\u00f8rum aldri. Demografisku broytingarnar fara at leggja st\u00f3rt tr\u00fdst \u00e1 almennu \u00fatrei\u00f0slurnar \u00ed framt\u00ed\u00f0ini. Longu um 10 \u00e1r ver\u00f0ur halli\u00f0 \u00ed almenna geiranum 1 mia. kr., harav ver\u00f0ur st\u00f3rur partur hj\u00e1 kommununum. <\/p>\n\n\n\n H\u00e6kkar pensj\u00f3nsaldurin ikki \u00ed samsvari vi\u00f0 veksandi livialdurin, fara pensj\u00f3nistar \u00ed framt\u00ed\u00f0ini at liva av almennari veiting \u00ed n\u00f3gv fleiri \u00e1r enn n\u00fa. B\u00faskaparr\u00e1\u00f0i\u00f0 m\u00e6lir t\u00ed politisku myndugleikunum til at samtykkja h\u00e6kking av pensj\u00f3nsaldrinum \u00ed tr\u00e1\u00f0 vi\u00f0 verandi l\u00f3gg\u00e1vu. <\/p>\n\n\n\n Solei\u00f0is kann k\u00f3sin r\u00e6ttast<\/strong><\/p>\n\n\n\n F\u00f8royar hava sum n\u00fa er eina lutfalsliga l\u00edtla skuld, men ver\u00f0a innt\u00f8kurnar ikki \u00f8ktar ella \u00fatrei\u00f0slurnar skerdar, m\u00e1 ein vaksandi partur av almennu \u00fatrei\u00f0slunum f\u00edggjast vi\u00f0 l\u00e1nt\u00f8ku, og ta\u00f0 elvir til ein \u00e1haldandi skuldarv\u00f8kstur. Ein r\u00f8tt f\u00edggjarst\u00fdring for\u00f0ar fyri, at tamarhaldi\u00f0 ver\u00f0ur mist \u00e1 almenna skuldarv\u00f8kstrinum. B\u00faskaparr\u00e1\u00f0i\u00f0 m\u00e6lir politisku myndugleikunum at seta \u00ed verk eitt f\u00edggjarpolitiskt regluverk, sum fevnir um b\u00e6\u00f0i land og kommunur.<\/p>\n\n\n\n Endam\u00e1li\u00f0 vi\u00f0 tvungnu eftirl\u00f8naruppsparingini var millum anna\u00f0 at \u00fatgeva skattainnt\u00f8kur til almennu kassarnar \u00ed framt\u00ed\u00f0ini. Her eru F\u00f8royar illa stilla\u00f0ar, t\u00ed eftirl\u00f8naruppsparingin er longu skatta\u00f0 vi\u00f0 inngjald og ta\u00f0 ver\u00f0a t\u00ed minni innt\u00f8kur at skatta \u00ed framt\u00ed\u00f0ini. Betri hev\u00f0i veri\u00f0, um pensj\u00f3nin var\u00f0 eftirskatta\u00f0, so tey mongu, sum skulu forsyrgjast \u00ed framt\u00ed\u00f0ini, t\u00f3ku lut \u00ed f\u00edggingini av almennu \u00fatrei\u00f0slunum gj\u00f8gnum skattin, so hv\u00f8rt sum pensj\u00f3nin ver\u00f0ur \u00fatgoldin.<\/p>\n\n\n\n Eitt anna\u00f0 endam\u00e1l vi\u00f0 tvungnu eftirl\u00f8naruppsparingini var at gera ta\u00f0 m\u00f8guligt at m\u00f3trokna \u00ed f\u00f3lkapensj\u00f3nini, so almennu \u00fatrei\u00f0slurnar til f\u00f3lkapensj\u00f3n ver\u00f0a minni \u00ed framt\u00ed\u00f0ini. M\u00f3trokningin b\u00f8tir um haldf\u00f8ri\u00f0, t\u00ed pensj\u00f3nistarnir harvi\u00f0 \u00ed st\u00f8rri mun liva av s\u00edni egnu pensj\u00f3n. Politisku myndugleikarnir eiga t\u00ed at halda fast vi\u00f0 m\u00f3trokningina.<\/p>\n\n\n\n B\u00faskaparr\u00e1\u00f0i\u00f0 m\u00e6lir til, at \u00fatgj\u00f8ldini fr\u00e1 f\u00f3lkapensj\u00f3n og egineftirl\u00f8n fylgjast. Ta\u00f0 str\u00ed\u00f0ir \u00edm\u00f3ti endam\u00e1linum vi\u00f0 tvungnu uppsparingini til egnu pensj\u00f3n, at sleppast kann undan, at f\u00f3lkapensj\u00f3nin ver\u00f0ur m\u00f3trokna\u00f0 \u00ed teimum 10 \u00e1runum, sum f\u00f3lkapensj\u00f3nin kann \u00fatsetast.<\/p>\n\n\n\n Rakstrarsparandi \u00edl\u00f8gur eiga at hava h\u00e6gstu ra\u00f0festing \u00ed verandi \u00edl\u00f8gukarmi. Til d\u00f8mis hava F\u00f8royar eitt lutfalsliga h\u00f8gt kostna\u00f0arst\u00f8\u00f0i \u00e1 eldra\u00f8kinum. Megna vit at \u00f8kja produktivitetin \u00ed almenna geiranum vi\u00f0 eitt n\u00fa \u00edl\u00f8gum \u00ed st\u00f8rri rakstrareindir, so somu ella betri t\u00e6nastur kunnu veitast vi\u00f0 minni tilfeingi, b\u00f8tir ta\u00f0 um haldf\u00f8ri\u00f0.<\/p>\n\n\n\n F\u00f8royar missa ein st\u00f3ran part av hv\u00f8rjum \u00e6ttarli\u00f0i, t\u00ed \u00f8ll ikki venda heim aftur eftir loknan lesna\u00f0. B\u00e6\u00f0i hesi ungu og teirra eftirkomarar fara at mangla \u00ed f\u00f8roysku arbei\u00f0smegini \u00ed framt\u00ed\u00f0ini, og ta\u00f0 er vi\u00f0 til at gera haldf\u00f8risavbj\u00f3\u00f0ingina verri. \u00cdl\u00f8gur \u00ed betri lestrarumhv\u00f8rvi og b\u00f8ttir b\u00fasta\u00f0arm\u00f8guleikar eru d\u00f8mir um skynsom \u00e1t\u00f8k, sum kunnu eggja teimum ungu at velja F\u00f8royar til.<\/p>\n\n\n\n \u00d8ll \u00e1t\u00f8k, i\u00f0 h\u00e6kka innt\u00f8kurnar ella l\u00e6kka \u00fatrei\u00f0slurnar hj\u00e1 t\u00ed almenna, eru ambo\u00f0, i\u00f0 kunnu n\u00fdtast \u00ed gongdini at tryggja f\u00edggjarpolitiska haldf\u00f8ri\u00f0. \u00d8ktir skattir \u00e1 borgarar og vinnu kunnu eisini geva s\u00edtt \u00edkast til at f\u00e1a f\u00edggjarpolitikkin haldf\u00f8ran. Eitt n\u00fa kann ein st\u00f8rri partur av yvirnormala vinninginum fr\u00e1 fiski- og alivinnuni, sum gjald fyri n\u00fdtslu av n\u00e1tt\u00farutilfeinginum, krevjast inn.<\/p>\n\n\n\n Haldf\u00f8risavbj\u00f3\u00f0ingin kann loysast, men ta\u00f0 krevur, at politisku myndugleikarnir fara undir mi\u00f0v\u00edsar tillagingar \u00ed stundini. Tess longri b\u00ed\u00f0a\u00f0 ver\u00f0ur vi\u00f0 at r\u00e6tta k\u00f3sina, tess st\u00f8rri og br\u00e1dligari kunnu ney\u00f0ugu broytingarnar gerast.<\/p>\n\n\n\n Les fr\u00e1grei\u00f0ingina her<\/a><\/p>\n\n\n\n