{"id":3576,"date":"2022-11-10T15:34:27","date_gmt":"2022-11-10T15:34:27","guid":{"rendered":"https:\/\/24fo.news\/?p=3576"},"modified":"2022-11-10T15:42:43","modified_gmt":"2022-11-10T15:42:43","slug":"god-salarlig-heilsa-kann-setast-i-samband-tyduligan-laegri-miss-i-framleidslu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/2022\/11\/10\/god-salarlig-heilsa-kann-setast-i-samband-tyduligan-laegri-miss-i-framleidslu\/","title":{"rendered":"<strong>G\u00f3\u00f0 s\u00e1larlig heilsa kann setast \u00ed samband t\u00fd\u00f0uligan l\u00e6gri miss \u00ed framlei\u00f0slu<\/strong>"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u00cd mai 2022 skipa\u00f0i F\u00f3lkaheilsur\u00e1\u00f0i\u00f0 fyri eini r\u00e1\u00f0stevnu, i\u00f0 sn\u00fa\u00f0i seg um arbei\u00f0i\u00f0 vi\u00f0 ABC fyri s\u00e1larliga heilsu. \u00cd hesum sambandi v\u00f3ru fleiri danskir granskarar \u00ed F\u00f8royum og l\u00f8gdu fram um teirra arbei\u00f0i vi\u00f0 s\u00e1larligari heilsufremjan og ABC fyri s\u00e1larliga heilsu \u00ed Danmark. <\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ein av hesum var kendi granskarin fr\u00e1 Statens Institut for Folkesundhed, Ziggi Ivan Santini, sum \u00fat fr\u00e1 einum f\u00edggjarligum sj\u00f3narmi\u00f0i leg\u00f0i dent \u00e1, hv\u00ed ta\u00f0 hevur alst\u00f3ran t\u00fddning at leggja dent \u00e1 at fremja s\u00e1larliga heilsu og ikki bert sleppa undan s\u00e1larligum trupulleikum. N\u00fdggj gransking hj\u00e1 Ziggi Santini og \u00f8\u00f0rum granskarum v\u00edsir, hvussu n\u00f3gv samfelagi\u00f0 kann spara, um fleiri danir hava g\u00f3\u00f0a s\u00e1larliga heilsu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fleiri altj\u00f3\u00f0a kanningar hava yvir t\u00ed\u00f0 greina kostna\u00f0in, i\u00f0 hevur samband vi\u00f0 ringa s\u00e1larliga heilsu, sum t.d. s\u00e1larliga sj\u00faku, tunglyndi ella strongd. Men bert f\u00e1ar kanningar hava lagt dent \u00e1 t\u00e6r sparingar, i\u00f0 hava samband vi\u00f0 g\u00f3\u00f0a s\u00e1larliga heilsu &#8211; altso eitt h\u00f8gt stig av s\u00e1larligari v\u00e6lveru.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cN\u00fa v\u00edsir ein n\u00fdggj kanning \u2013 tann fyrsta av s\u00ednum slag \u00ed Danmark og ein av teimum f\u00e1u \u00ed altj\u00f3\u00f0a h\u00f8pi \u2013 at ta\u00f0 er samanhangur millum g\u00f3\u00f0a s\u00e1larliga heilsu og st\u00f3rar sparingar fyri samfelagi\u00f0 \u00ed mun til l\u00e6gri framlei\u00f0slumiss\u201d, skrivar Syddansk Universitet \u00e1 heimas\u00ed\u00f0u s\u00edni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kanningin er gj\u00f8rd av granskarum fr\u00e1 Statens Institut for Folkesundhed og Dansk Center for Sundheds\u00f8konomi \u00e1 Syddansk Universitet og er j\u00fast \u00fatgivin \u00ed t\u00ed\u00f0arritinum \u201cMental Health &amp; Prevention\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cDanir, sum tr\u00edvast v\u00e6l s\u00e1larliga, og til d\u00f8mis eru bjartskygdir og hava yvirskot, hava t\u00fd\u00f0uliga&nbsp; f\u00e6rri \u00e1rligar sj\u00fakudagar enn onnur. Tess betri s\u00e1larliga heilsu, tess f\u00e6rri sj\u00fakudagar, og hetta merkir at framlei\u00f0slumissurin gerst minni og harvi\u00f0 eru st\u00f3rar sparingar fyri samfelagi\u00f0\u201d sigur h\u00f8vu\u00f0srith\u00f8vundurin, Ziggi Santini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cFramlei\u00f0slumissur\u201d sipar til ta\u00f0 f\u00edggjarliga samfelagsliga vir\u00f0i\u00f0 av t\u00ed arbei\u00f0i, sum f\u00f3lk kundu framt, um tey ikki v\u00f3ru rakt av sj\u00faku.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>D\u00e1ta fr\u00e1 2.000 d\u00f8num<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kanningin tekur st\u00f8\u00f0i \u00ed d\u00e1ta fr\u00e1 1.959 d\u00f8num \u00ed aldrinum 16-64 \u00e1r, sum h\u00f8vdu arbei\u00f0i, og sum \u00ed 2019 svara\u00f0u spurningum um teirra s\u00e1larligu v\u00e6lveru. Svarini eru eftir hetta sett \u00ed samband vi\u00f0 nakrar spurnakanningar og d\u00e1ta \u00far skr\u00e1um vi\u00f0 uppl\u00fdsingum um sj\u00fakudagar \u00ed 2020.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd kanningini er s\u00e1larliga v\u00e6lveran hj\u00e1 luttakarunum deild upp \u00ed tr\u00edggjar b\u00f3lkar: ring, hampulig og g\u00f3\u00f0 s\u00e1larlig heilsa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">12% h\u00f8vdu ringa s\u00e1larliga heilsu, 67% h\u00f8vdu hampuliga s\u00e1larliga heilsu og 21% h\u00f8vdu g\u00f3\u00f0a s\u00e1larliga heilsu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cHampulig s\u00e1larlig heilsa er kn\u00fdtt at fimm til seks f\u00e6rri \u00e1rligum sj\u00fakud\u00f8gum samanbori\u00f0 vi\u00f0 ringa s\u00e1larliga heilsu, \u00edme\u00f0an g\u00f3\u00f0 s\u00e1larlig heilsa er kn\u00fdtt at seks til n\u00fdggju f\u00e6rri \u00e1rligum sj\u00fakud\u00f8gum\u201d sigur Ziggi Santini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Munandi sparingar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd kanningini er tiki\u00f0 h\u00e6dd fyri \u00e1rligum sj\u00fakud\u00f8gum fyrr, og ymiskum \u00f8\u00f0rum t\u00e6ttum, har\u00edmillum um luttakararnir h\u00f8vdu s\u00e1larl\u00e6knaliga diagnosu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Framlei\u00f0slumissurin fyri samfelagi\u00f0, er eftir hetta rokna\u00f0ur \u00fat \u00fatfr\u00e1 talinum av sj\u00fakud\u00f8gum og harafturat mi\u00f0all\u00f8num fyri danska f\u00f3lki\u00f0.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00datrokningarnar v\u00edsa, at fyri hv\u00f8nn dana, i\u00f0 hev\u00f0i hampuliga s\u00e1larliga heilsu \u00ed 2019, v\u00f3ru ta\u00f0 \u00e1ri\u00f0 eftir ein sparing \u00e1 9-12.000 kr\u00f3nur \u00ed mistari framlei\u00f0lsu, t\u00e1 ein samanber vi\u00f0 framlei\u00f0slumissin fyri danir vi\u00f0 ringari s\u00e1larligari heilsu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00e1 ta\u00f0 sn\u00fa\u00f0i seg um g\u00f3\u00f0a s\u00e1larliga heilsu var\u00f0 tali\u00f0 enn h\u00e6gri. Fyri hv\u00f8nn dana, i\u00f0 hev\u00f0i g\u00f3\u00f0a s\u00e1larliga heilsu \u00ed 2019, v\u00f3ru um 13.000-17.000 kr. at spara.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00e6r samla\u00f0u sparingarnar fyri danska samfelagi\u00f0 \u00ed 2020 eru eisini mettar, og hesar metingar eru samb\u00e6rt Ziggi Santini eisini t\u00fd\u00f0uligar:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cT\u00e1 ein samanber vi\u00f0 danir, i\u00f0 h\u00f8vdu ringa s\u00e1larliga heilsu, v\u00edsa okkara \u00farslit eina samla\u00f0a sparing \u00e1 13-17 milliardir \u00ed \u00e1rligum framlei\u00f0slumissi fyri tann partin av samfelagnum, i\u00f0 hev\u00f0i g\u00f3\u00f0a s\u00e1larliga heilsu. Yvirskipa\u00f0 benda okkara \u00farslit \u00e1, at framlei\u00f0slumissurin ver\u00f0ur l\u00e6gst, t\u00e1 s\u00e1larliga v\u00e6lveran er \u00e1 t\u00ed h\u00e6gst m\u00f8guliga stiginum. Altso tess betri s\u00e1larliga heilsu, tess minni missur \u00ed framlei\u00f0slu.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ein g\u00f3\u00f0 \u00edl\u00f8ga<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Professari Kim Rose Olsen fr\u00e1 Dansk Center for Sundheds\u00f8konomi (DaCHE) vi\u00f0 SDU er samh\u00f8vundur \u00ed kanningini. Samb\u00e6rt honum gevur kanningin n\u00fdggja kunning, sum hevur t\u00fddning&nbsp; b\u00e6\u00f0i innan almenna og privata geiran:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cUm \u00edl\u00f8ga \u00ed s\u00e1larligari heilsu og trivna\u00f0i \u00e1 donskum arbei\u00f0spl\u00e1ssum av \u00e1lvara skal \u00f8kjast, skal f\u00edggjarligi vinningurin gerast sj\u00f3nligur. \u00cd Danmark manglar interventi\u00f3nsgransking, i\u00f0 skjalpr\u00f3gvar, at trivna\u00f0ar\u00e1t\u00f8k hava \u00e1virkan \u00e1 framlei\u00f0slust\u00f8\u00f0i, men verandi&nbsp; altj\u00f3\u00f0a\u00f0 interventi\u00f3nskanningar, sum hava kanna\u00f0 um \u00e1t\u00f8k gera mun, v\u00edsa, at framlei\u00f0lsuvinningurin kann vera r\u00e6ttiliga st\u00f3rur, og at ta\u00f0 veruliga kann vera ein g\u00f3\u00f0 \u00edl\u00f8ga at betra um og styrkja s\u00e1larligu heilsuna og trivna\u00f0in hj\u00e1 starvsf\u00f3lki\u201d sigur Kim Rose Olsen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd mai 2022 skipa\u00f0i F\u00f3lkaheilsur\u00e1\u00f0i\u00f0 fyri eini r\u00e1\u00f0stevnu, i\u00f0 sn\u00fa\u00f0i seg um arbei\u00f0i\u00f0 vi\u00f0 ABC fyri s\u00e1larliga heilsu. \u00cd hesum sambandi v\u00f3ru fleiri danskir granskarar \u00ed F\u00f8royum og l\u00f8gdu fram&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3577,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[131],"tags":[],"class_list":["post-3576","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-folk-og-samfelag"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3576","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3576"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3576\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3578,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3576\/revisions\/3578"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3577"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3576"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3576"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3576"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}