{"id":5778,"date":"2024-01-30T23:54:32","date_gmt":"2024-01-30T23:54:32","guid":{"rendered":"https:\/\/24fo.news\/?p=5778"},"modified":"2024-01-31T01:36:30","modified_gmt":"2024-01-31T01:36:30","slug":"verdur-kikarin-settur-fyri-blinda-eyga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/2024\/01\/30\/verdur-kikarin-settur-fyri-blinda-eyga\/","title":{"rendered":"Ver\u00f0ur kikarin settur fyri blinda eyga &#8230;?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kom n\u00fa ein dagin fram \u00e1 eina grein vi\u00f0 heitinum:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Natural mortality in exploited fish stocks: annual variation estimated with data from trawl surveys\u201d<\/strong> og \u00fatgivin 23. mai 2022 \u00ed <em>ICES Journal of Marine Science<\/em>, Volume 79, Issue 5, July 2022, Pages 1569\u20131582, <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/icesjms\/fsac063\">https:\/\/doi.org\/10.1093\/icesjms\/fsac063<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hendan greinin sn\u00fdr seg serliga um <em><u>nat\u00farliga<\/u><\/em> fiskadey\u00f0iligheit og hvussu hon kan variera. \u00c1 enskum eitur dey\u00f0iligheit \u2018mortality\u2019, og \u00ed greinini ver\u00f0ur b\u00f3kstavurin \u2019M\u2019 br\u00faktur um n\u00e1tt\u00farliga dey\u00f0iligheit. St\u00f8ddin av M kemur av einum samansettum samansp\u00e6li av n\u00f3gvum n\u00e1tt\u00faruvi\u00f0urskiftum, men fevnir um fisk, sum doyr ein natt\u00farligan dey\u00f0a, m.a. av elli, av svongd, av at vera etin v.m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M er t\u00ed ikki st\u00f8\u00f0ugt, men er m.a. bundi\u00f0 av m.a. kappingini millum stovnar um f\u00f8\u00f0i, at fiskasl\u00f8g ikki bara eta hv\u00f8rt anna\u00f0, men eisini eru kannibalar, at minni individ eru meira \u00fattsett at vera etin enn st\u00f8rri individ osfr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Men fiskur doyr eisini, t\u00ed at hann ver\u00f0ur <em>fiska\u00f0ur.<\/em> Skilt ver\u00f0ur sostatt millum tv\u00e6r ors\u00f8kir til dey\u00f0a hj\u00e1 fiski: n\u00e1tt\u00farligur dey\u00f0i, \u00ed modellunum kalla\u00f0 (M) dey\u00f0a grunda\u00f0 \u00e1 fiskiskap, \u00ed modellunum kalla\u00f0 (F).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u00edkningin fyri samla\u00f0u dey\u00f0iligheitina Z er sostatt: Z = M + F.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.fao.org\/3\/X6845E\/X6845E04.HTM\">https:\/\/www.fao.org\/3\/X6845E\/X6845E04.HTM<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8212;&#8212;&#8212;-<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Greinin sta\u00f0festir, at M vanliga ver\u00f0ur sett til eitt fast vir\u00f0i 0,2 (20%) fyri fiskastovnar <em><u>sum ver\u00f0a gagnn\u00fdttir<\/u><\/em><em>,<\/em> men sta\u00f0festir samstundis, at hetta ikki er r\u00e6ttv\u00edsandi. Um M alt\u00ed\u00f0 ver\u00f0ur sett til 0,2 so passar ta\u00f0 ikki vi\u00f0 ta\u00f0, sum hendir \u00ed n\u00e1tt\u00faruni. Greinin sta\u00f0festir at \u00ed n\u00e1tt\u00faruni eru tekin um, at M varierar sera n\u00f3gv.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sum d\u00f8mi um eitt <em>l\u00e6gri<\/em> M enn 0,2 ver\u00f0a v\u00edst til arktiskan-norskan tosk, har M kann vera \u00edmillum 0,05-0,15 (5-15%).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sum d\u00f8mi um eitt <em>h\u00e6gri<\/em> M enn 0,2 ver\u00f0ur v\u00edst til \u00e1vikavist Golf of St. Lawrence (Kanada), t\u00e1 i\u00f0 hesin var stongur fyri fiskiskapi (M: 0,4 ella 40%,) og til eitt \u00f8ki \u00e1 \u201cEastern Georges Bank\u201d&nbsp; fyri \u00e1rini 2005-2010, t\u00e1 i\u00f0 toskastovnurin var sera l\u00edti\u00f0 troyttur (M: 0,8 ella 80%).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8212;&#8212;&#8212;-<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Neyvan \u00ed n\u00f8krum b\u00faskapi hevur fiskivinna st\u00f8rri t\u00fddning, enn hon hevur fyri f\u00f8royska b\u00faskapin, og vit hava t\u00ed g\u00f3\u00f0ar grundir fyri at hava holla vitan um tilfeingi\u00f0 \u00ed havinum. T\u00ed hevur ta\u00f0 alt\u00ed\u00f0 undra\u00f0 meg somiki\u00f0 meira, at okkara fiskifr\u00f8\u00f0i alt\u00ed\u00f0 arbei\u00f0ir \u00fat fr\u00e1 teirri fyritreyt, at M alt\u00ed\u00f0 liggur rimmarfast \u00e1 0,2.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Endam\u00e1li\u00f0 vi\u00f0 sokalla\u00f0 modellum ella myndlum eru at f\u00e1a eina <em>eftirfarandi<\/em> mynd av veru-leikanum, t.v.s. av:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>teimum faktorum, sum eru vi\u00f0komandi (\u00ed hesum f\u00f8ri broyttur sj\u00f3varhiti, n\u00f8gd av \u00e6ti, vei\u00f0a osfr.), og<\/li>\n\n\n\n<li>t\u00ed samansetta samansp\u00e6linum millum ymisku faktorarnar.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Grunda\u00f0 \u00e1 hesa vitan kann hv\u00f8r, sum vil, hava eina meining um st\u00f8\u00f0una, <em>me\u00f0an onnur hava skyldu til at fyrihalda seg til hesa vitan: <\/em>Havstovan skal gera tilm\u00e6li um, hvat er r\u00e6ttast at gera, og avvar\u00f0andi landsst\u00fdrisf\u00f3lk\/fyrisiting skulu taka avger\u00f0ir um fiskivei\u00f0upolitisk tilt\u00f8k og m\u00f8guliga tingf\u00f3lk eisini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fyrisitingin av okkara fiskivei\u00f0u eigur sj\u00e1lvsagt at vera grunda\u00f0 \u00e1 m.a. vitan um broyttar fyri\u00adtreytir \u00ed n\u00e1tt\u00faruni. Men um veruleikin er \u00f8\u00f0rv\u00edsi enn t\u00f8lini, sum modelli\u00f0 kemur vi\u00f0, so ver\u00f0a r\u00e1\u00f0gevingin og tilm\u00e6lini hareftir, og kanska tilt\u00f8k sett \u00ed verk, sum als ikki \u2018raka\u2019 veruliga trupulleikan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00e1 i\u00f0 M \u00e1 hv\u00f8rjum \u00e1ri ver\u00f0ur <em>sett til<\/em> 0,2, so er ikki vist, at ta\u00f0 er samsvar millum ta\u00f0, sum Havstovan og myndugleikarnir fyrihalda seg til (t\u00f8lini, sum modelli\u00f0 kemur vi\u00f0), og <em>veruligu st\u00f8\u00f0una hj\u00e1 fiskastovninum.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00ed \u00e1tti ta\u00f0 at veri\u00f0 ein sj\u00e1lvfylgja, at vit st\u00f8\u00f0ugt \u00fatvega okkum kunnleika um broytilig vi\u00f0urskifti \u00ed sj\u00f3num. At M er sett til 0,2 eina fer\u00f0 \u00ed t\u00ed\u00f0ini er helst grunda\u00f0 \u00e1 kanningar, og eftirsum vi\u00f0urskifti i n\u00e1tt\u00faruni broytast sj\u00e1ldan fr\u00e1 degi til dags, so hevur 0,2 \u00f3kritiskt veri\u00f0 br\u00fakt sum konstantur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Um M bert \u00f3kritiskt ver\u00f0ur \u00e1sett sum ein konstantur, so hevur ta\u00f0 t\u00ed nat\u00farligu avlei\u00f0ing, at fokus \u2013 <em><u>kanska<\/u><\/em> \u00f3ney\u00f0ugt og <em><u>kanska<\/u><\/em> av \u00f3r\u00f8ttum \u2013 alt\u00ed\u00f0 ver\u00f0ur sett \u00e1 F sum verandi alt avgerandi fyri hvussu ein fiskastovnur kan gagnn\u00fdtast. Broytingar \u00ed M \u2013 dey\u00f0iligheit, sum stendst av \u00f8\u00f0rum enn fiskiskapi \u2013 eiga at vera eitt prioritera\u00f0 fokus<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Seinastu \u00e1rini hava veri\u00f0 fleiri broytingar, sum geva ors\u00f8k fyri at spyrja, um M kann vera broytt, m.a.:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>hendi eingin broyting \u00ed M, t\u00e1 i\u00f0 rovfiskurin makrelur gj\u00f8rdi innr\u00e1s \u00ed f\u00f8royskan sj\u00f3gv?<\/li>\n\n\n\n<li>hendi eingin broyting \u00ed M er eftir at vit \u00e1rliga eru farin at ala 80-100.000 tons av laksi?<\/li>\n\n\n\n<li>standast ongar broytingar \u00ed M av broytingum \u00ed ve\u00f0urlagnum, sum eru farnar fram seinastu \u00e1rini?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Havstovan um vei\u00f0u og tilgongd av toski og upsa<\/strong><strong><br><\/strong>Havstovan er komin vi\u00f0 s\u00ednum tilm\u00e6li um fiskiskap fyri tosk, h\u00fdsu og upsa fyri 2024. Sam\u00adb\u00e6rt Havstovuni er st\u00f8\u00f0an katastrofal \u2013 \u00ed \u00f8llum&nbsp; f\u00f8rum fyri toskastovnin, og samb\u00e6rt Havstovuni er vei\u00f0itr\u00fdsti\u00f0 alt, alt ov h\u00f8gt.<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fyri upsa er galdandi, at h\u00f3ast Havstovan \u00ed \u00e1rav\u00eds hevur f\u00f8rt fram, at upsastovnurin hevur ver-i\u00f0 r\u00edmuliga v\u00e6l fyri og tali\u00f0 av fiskid\u00f8gum t\u00edskil er h\u00e6kka\u00f0 \u00ed fleiri umf\u00f8rum seinastu \u00e1rini, so er upsavei\u00f0an minka\u00f0 \u00e1r fyri \u00e1r og er n\u00fa \u00ed n\u00f8gd bert ein brotpartur av t\u00ed hon hevur veri\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Samb\u00e6rt Havstovuni hevur tilgongdini av toski og upsa veri\u00f0 sum v\u00edst \u00ed talvunum ni\u00f0anfyri. H\u00f3ast talvurnar v\u00edsa, at tilgongdin er skiftandi og \u00f3vissan er sera st\u00f3r, so s\u00e6st, at eftir uml. \u00e1r 2000, so hevur tilgongdin fyri b\u00e6\u00f0i tosk og upsa veri\u00f0 greitt fallandi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"749\" height=\"545\" src=\"https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/MJ-4talvur2024-01-30.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-5780\" srcset=\"https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/MJ-4talvur2024-01-30.png 749w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/MJ-4talvur2024-01-30-300x218.png 300w\" sizes=\"(max-width: 749px) 100vw, 749px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><u>Hv\u00ed hevur tilgongdin \u00e1haldandi sviki\u00f0 seinastu 20 \u2013 25 \u00e1rini?<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hava vit (fyri \u00e1v\u00edsar fiskastovnar) \u00ed roynd og veru eitt st\u00f8rri M enn ta\u00f0, Havstovan roknar vi\u00f0? Og stendst eitt m\u00f8guligt st\u00f8rri M bert av broytingum \u00ed n\u00e1tt\u00faruni \u2013 naka\u00f0, sum vit onga \u00e1virkan hava \u00e1 \u2013 ella kann talan eisini vera um vi\u00f0urskifti, sum vit beinlei\u00f0is hava \u00e1virkan \u00e1?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Hvat er broytt seinastu 20-25 \u00e1rini, sum gevur grundarlag fyri at reisa hesar spurningar?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Seinastu 20-25 \u00e1rini hava F\u00f8royar vi\u00f0 atliti at st\u00f8dd av hav\u00f8ki fingi\u00f0 eina lutfallsliga st\u00f3ra alivinnu \u2013 ivaleyst ta\u00f0 mest konsentrera\u00f0u alivinnuna \u00ed heiminum \u2013 og sum hevur veri\u00f0 \u00ed st\u00f8\u00f0ugum v\u00f8kstri seinastu \u00e1rini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><u>Finst eitt manngj\u00f8rt M, sum vit onga vitan hava um og t\u00ed heldur ikki kenna st\u00f8ddina \u00e1 ?<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Omanfyri var\u00f0 nevnt, at M stendur fyri dey\u00f0iligheit av <em>n\u00e1turligum<\/em> ors\u00f8kum og at hesar kundi vera fleiri (hitabroytinga \u00ed sj\u00f3num, elli, hungur, etin av \u00f8\u00f0rum osfr.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kann st\u00f8\u00f0an\u2013 fyri<em>\u00e1v\u00eds<\/em>fiskasl\u00f8g \u2013 &nbsp;\u00ed F\u00f8royum ver\u00f0a tann at at M ikki er konstant av t\u00ed at mannaskapt virksemi \u00e1virkar st\u00f8ddina \u00e1 n\u00e1tt\u00farligt dey\u00f0iligheitini M ?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Um so er so m\u00e1 frymilin Z = M + F fyri samla\u00f0an fiskadey\u00f0a \u00fatbyggjast t\u00ed hann er ikki r\u00e6ttv\u00edsandi longur. Hann m\u00e1 \u00fatbyggjast at taka h\u00e6dd fyri, at vit so hava vanligu n\u00e1tt\u00farligu dey\u00f0iligheitina og so harafturat dey\u00f0iligheit, sum ikki er n\u00e1t\u00farlig, men \u00edkomin av manna\u00e1vum (\u00f8\u00f0rum enn fiskiskapi!). Ta\u00f0 vil siga at n\u00fa ver\u00f0ur M avloyst av tveimum faktorum :<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>nat\u00farlig dey\u00f0iligheit (ve\u00f0urlagsbroytingar, elli, hungur, etin av \u00f8\u00f0rum osfr.) (M<sup>N<\/sup>) og<\/li>\n\n\n\n<li>manngj\u00f8rd dey\u00f0iligheit (M<sup>N<\/sup>)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Um so er, so er r\u00e6tti frymilin fyri samla\u00f0an fiskadey\u00f0a <em><u>fyri \u00e1v\u00edsar fiskastovnar<\/u><\/em> ikki Z = M+F, men skal heldur vera Z = M<sup>N <\/sup>+ M<sup>M&nbsp; <\/sup>+ F.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00c1bendingin um eitt M<sup>M<\/sup>?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Um vit seta \u00e1vikavist <em><u>t\u00f8ku av alifiski<\/u><\/em> og <em><u>vei\u00f0u av upsa og toski<\/u><\/em> s\u00ed\u00f0ani \u00e1r 2000 til indeks 100 og rokna hvussu indeks broytist eftirfylgjandi \u00e1rini, so f\u00e1a vit hesar kurvar.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"619\" src=\"https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Upsaveida-toekunoegd-laksur2024-01-30-234337.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-5781\" srcset=\"https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Upsaveida-toekunoegd-laksur2024-01-30-234337.png 768w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Upsaveida-toekunoegd-laksur2024-01-30-234337-300x242.png 300w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"737\" height=\"591\" src=\"https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Toskaveida-toekunoegdavlaksi2000-2023-01-30-234456.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-5783\" srcset=\"https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Toskaveida-toekunoegdavlaksi2000-2023-01-30-234456.png 737w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Toskaveida-toekunoegdavlaksi2000-2023-01-30-234456-300x241.png 300w\" sizes=\"(max-width: 737px) 100vw, 737px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sta\u00f0festast kann, at hesar kurvar svinga \u00ed einari \u00e1v\u00edsari m\u00f3t-fasu, tvs. at t\u00e1 i\u00f0 n\u00f8gdin av alifiski fer upp um eitt \u00e1v\u00edst, so fer vei\u00f0an av upsa og toski ni\u00f0ur \u2013 og umvent! Samanhangurin s\u00e6r \u00fat til at vera betri millum laks og upsa enn millum laks og tosk.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Er hetta tilvildarligt ella <em>er ein samanhangur \u00edmillum st\u00f8dd av aling og vei\u00f0ut\u00f8lini fyri upsa og tosk?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Upsa- og toskayngul versus laksaaling<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta\u00f0 er almenn vitan, at b\u00e6\u00f0i upsa- og toska yngul leitar s\u00e6r inn til lands fyri at vaksa upp. Inni vi\u00f0 land liggja alibr\u00fakini, og t\u00ed koma b\u00e6\u00f0i upsa- og toskayngul sannl\u00edkt at vaksa upp t\u00e6tt upp at alibr\u00fakum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fors\u00f8gnirnar hj\u00e1 Havstovuni fyri tilgongd \u2013 tvs. tal av \u00e1vikavist toska- og upsayngli \u2013 eru upp\u00e1 \u00e1vikavist 8,601 og 4,917 milli\u00f3nir individ.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ein \u00e1rlig t\u00f8ka av laksi upp\u00e1 80.000 tons vi\u00f0 einum \u00e1rligum felli upp\u00e1 5% svarar til eina n\u00f8gd \u00e1 84.000 tons. Um mi\u00f0alvektin er 4,8 kg og t\u00ed\u00f0in \u00ed sj\u00f3num er 12 m\u00e1na\u00f0ir, so svarar ta\u00f0 til at 17,5 mill. laksar \u00ed mi\u00f0al svimja \u00ed alibr\u00fakunum hv\u00f8nn dag.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Um 17,5 mill laksar svimja kring F\u00f8royar hv\u00f8nn dag, so er talan um fleiri individ enn saml-a\u00f0a tilgongdin fyri tosk og upsa (\u00e1vikavist 4,9 mill \u00ed 2023 og 8,6 mill \u00ed 2024).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Me\u00f0an laksurin \u00ed me\u00f0al vigar uml. 2,0 kg, so vigar yngli\u00f0 helst fr\u00e1 n\u00f8krum f\u00e1um grammum upp \u00ed 0,5 kg.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta\u00f0 sum vit vita fyri vist er:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>at aling \u00ed fleiri f\u00f8rum fer fram, har i\u00f0 sei\u00f0ur vanliga heldur til<\/li>\n\n\n\n<li>at laksur er rovfiskur, i\u00f0 l\u00e6ttliga etur yngul hj\u00e1 \u00f8\u00f0rum fiski<\/li>\n\n\n\n<li>at f\u00f3\u00f0urluktur og restf\u00f3\u00f0ur f\u00e6r annan fisk at amast upp \u00e1 f\u00f3\u00f0ur\u00f8ki<\/li>\n\n\n\n<li>at avl\u00fasan \u2013 fyrr mest vi\u00f0 kemiskum evnum, men n\u00fa mest vi\u00f0 feskum vatni, er ein regluligur partur av alingini, og at yngul hv\u00f8rki tolir kemisk evnir ella fekst vatn<\/li>\n\n\n\n<li>at lj\u00f3s ver\u00f0ur n\u00fdtt til at st\u00fdra kynsb\u00fagvingini og at lj\u00f3s dregur livandi ver\u00f0ur til s\u00edn, her\u00edmillum fiskayngul S\u00ed fylgjandi 3 greinar :<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em><u>Grein 1<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.nature.com\/scitable\/blog\/saltwater-science\/why_lights_attract_ocean_life\/?fbclid=IwAR3tfaET--mRIf1HGCN8jPhTqA2kqt77RLZ0sWh68eqKBMjYjXyCDkqGNvU\">https:\/\/www.nature.com\/scitable\/blog\/saltwater-science\/why_lights_attract_ocean_life\/?fbclid=IwAR3tfaET&#8211;mRIf1HGCN8jPhTqA2kqt77RLZ0sWh68eqKBMjYjXyCDkqGNvU<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Grein 2<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.jstor.org\/stable\/24874352?fbclid=IwAR0XSE0Lus9IIpNZxp2nLeaQorVaeZBIqoQOHt90vDjh8b0tRSIp3ziDZS4\">https:\/\/www.jstor.org\/stable\/24874352?fbclid=IwAR0XSE0Lus9IIpNZxp2nLeaQorVaeZBIqoQOHt90vDjh8b0tRSIp3ziDZS4<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em><u>Grein 3.<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.fiskeribladet.no\/kystens-naringsliv\/forskerne-vil-slukke-lyset-pa-havet\/2-1-1583119\">https:\/\/www.fiskeribladet.no\/kystens-naringsliv\/forskerne-vil-slukke-lyset-pa-havet\/2-1-1583119<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ikki ein spurningur um aling ella ikki aling<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Endam\u00e1li\u00f0 vi\u00f0 hesi grein er <em>ikki<\/em> at seta spurning vi\u00f0, um vit skulu ala ella ikki ala, men at reisa spurningin, um ta\u00f0 er sannl\u00edkt, at alingin \u2013 solei\u00f0is sum hon n\u00fa fer fram \u2013 \u00e1virkar til \u00adgongdina \u00ed <em><u>\u00e1v\u00edsum<\/u><\/em> fiskastovnum solei\u00f0is, at bert ein brotpartur av t\u00ed, sum annars kundi veri\u00f0 fiska\u00f0, ver\u00f0ur t\u00f8kt at fiska.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fyri at f\u00e1 grei\u00f0u \u00e1 hesum, eigur gongd at f\u00e1ast \u00e1 at kanna hesi vi\u00f0urskifti beinanvegin, partv\u00eds fyri at f\u00e1a kl\u00e1rlagt, um ta\u00f0 \u00ed roynd og veru er solei\u00f0is, at ta\u00f0 eru \u00e1v\u00edsir botnfiskastovnar (og harvi\u00f0 botnfiskavei\u00f0an), sum ver\u00f0a sera neiliga \u00e1virka\u00f0ir av st\u00f3ra alivirkseminum, men eisini fyri at finna loysnir, har r\u00e1sar\u00fam er fyri b\u00e6\u00f0i eini l\u00f8nandi alivinna og ein l\u00f8nandi botnfiskavinnu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><u>Hvussu so vi\u00f0 h\u00fdsuni?<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00fdsuyngul veksur upp longri \u00fati \u00e1 sj\u00f3num. Her st\u00f8\u00f0an t\u00ed eitt sindur \u00f8\u00f0rv\u00edsi, og mest sannl\u00edkt er \u00e1virkanin fr\u00e1 alivinnuni minni, enn t\u00e1 ta\u00f0 kemur til tosk og upsa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tilgongdin av h\u00fdsu er t\u00ed helst eisini meira tengd at umst\u00f8\u00f0unum longri \u00fati \u00e1 sj\u00f3num \u2013 m.a. fr\u00e1 makreli og \u00f8\u00f0rum rovfiskum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c1rini 2007 til 2017, v\u00edsa kanningar hj\u00e1 normonnum, at ta\u00e5 var l\u00edti\u00f0 av rey\u00f0\u00e6ti nor\u00f0anfyri, og \u00ed hesum t\u00ed\u00f0arskei\u00f0i reika\u00f0i makrelurin runt \u00ed leitan eftir f\u00f8\u00f0i. Makrelur var at s\u00edggja og f\u00e1a allasta\u00f0ni kring oyggjarnar, eisini \u00e1 lei\u00f0um har \u00ed h\u00fdsu\u00adyngul veksur upp. T\u00ed er ta\u00f0 sera sannl\u00edkt at makrelurin kann hava \u00e1virka tilgongdina av h\u00fdsu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"824\" height=\"362\" src=\"https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/tilgongdhysaogheildarveida2024-01-30-234615.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-5784\" srcset=\"https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/tilgongdhysaogheildarveida2024-01-30-234615.png 824w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/tilgongdhysaogheildarveida2024-01-30-234615-300x132.png 300w, https:\/\/24fo.news\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/tilgongdhysaogheildarveida2024-01-30-234615-768x337.png 768w\" sizes=\"(max-width: 824px) 100vw, 824px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eins og fyri tosk og upsa, so setur Havstovan eisini M fyri h\u00fdsu til 0,2 \u00f3ans\u00e6\u00f0 um ta\u00f0 er n\u00f3gvur makrelur inni \u00e1 grunnun vatni ella um makrelurin er ytri \u00e1 sj\u00f3num.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ni\u00f0url\u00f8ga<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta\u00f0 gevur meining at n\u00fdta hagfr\u00f8\u00f0ilig modell fyri at f\u00e1a eina eftirfarandi mynd av veruleikanum, herundir hvussu ymisku faktorarnir \u00e1virka hv\u00f8nn annan og harumframt fyri at \u00fatvega eitt vitanargrundarlag um, hvussu hesin veruleiki kann \u00e1virkast (t.d. st\u00fdra vei\u00f0ini, minka um dey\u00f0iligheit orsaka av alingi osfrv.),<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Skipini, sum vei\u00f0a botnfisk, eru f\u00e6kka\u00f0, og \u00e1settu fiskidagarnir eru meira enn h\u00e1lvera\u00f0ir s\u00ed\u00f0ani 1996, og bert ein brotpartur av \u00e1settu fiskid\u00f8gunum ver\u00f0a br\u00faktir, t\u00ed ta\u00f0 b\u00faskaparliga \u00ed ikki loysir seg at fiska.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00f3ast hesi vi\u00f0urskifti, so tykist framvegis sum at Havstovan \u2013 at s\u00edggja til \u2013 bert hevur fokus \u00e1 vei\u00f0itr\u00fdsti\u00f0 uttan at hava eyga fyri um einum broytiligum M<sup>N <\/sup>&nbsp;ella einum m\u00f8guligum M<sup>M<\/sup>, sum sannl\u00edkt kann vera inni \u00ed skipanini, men sum ikki ver\u00f0ur tikin vi\u00f0, kanska ikki umhugsa\u00f0 heldur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta\u00f0 var greinin \u201c <strong>Natural mortality in exploited fish stocks: annual variation estimated with data from trawl surveys\u201d<\/strong> sum fekk meg til at skriva hesar reglur. Greinin sta\u00f0festir, at ta\u00f0 ikki gevur eina r\u00e6ttv\u00edsandi mynd at \u00e1seta eitt fast M upp\u00e1 0,2.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fyri m\u00e6r tykist ta\u00f0, sum um ta\u00f0 er meira \u00f3maksleyst og meira populistiskt at luttaka \u00ed h\u00f8r\u00f0um kjaki um ymiskar skipanir, heldur enn at fyri halda seg til, hvat i\u00f0 gongur fyri seg \u00ed havinum, herundir hv\u00ed tilgongdin av toski og upsa s\u00ed\u00f0ani 2010 so at siga er kollapsa\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a>Heima hj\u00e1 okkum kjaka\u00f0ust p\u00e1pi og eg ofta um f\u00f8roysku fiskivinnuna. P\u00e1pi plagdi, at siga at fiskifr\u00f8\u00f0ingar eru helst teir, sum vita mest um fisk, men trupulleikin kemur av, at samla\u00f0a vitanin mest sannl\u00edkt er ov l\u00edtil.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mest sannl\u00edkt hev\u00f0i p\u00e1pi r\u00e6tt, og t\u00ed skal ta\u00f0 ver\u00f0a m\u00edn v\u00f3n, at fari\u00f0 ver\u00f0ur at kanna og granska n\u00f3gv meira \u00ed hesum vi\u00f0urskiftum, solei\u00f0is at \u00e1virkan av ymiskum vi\u00f0urskiftum, herundir av alingini, ver\u00f0ur partur av vi\u00f0ger\u00f0ini og r\u00e1\u00f0gevingini framyvir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Meinhard Jacobsen, fiskivinnuverkfr\u00f8\u00f0ingur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kom n\u00fa ein dagin fram \u00e1 eina grein vi\u00f0 heitinum: Natural mortality in exploited fish stocks: annual variation estimated with data from trawl surveys\u201d og \u00fatgivin 23. mai 2022 \u00ed&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3781,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[113,131,7],"tags":[],"class_list":["post-5778","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fiskivinnan-og-alivinnan","category-folk-og-samfelag","category-vinnutidindir-samfelga-24-fo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5778","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5778"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5778\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5785,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5778\/revisions\/5785"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3781"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5778"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5778"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5778"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}