{"id":8630,"date":"2025-01-30T23:37:46","date_gmt":"2025-01-30T23:37:46","guid":{"rendered":"https:\/\/24fo.news\/?p=8630"},"modified":"2025-01-30T23:37:46","modified_gmt":"2025-01-30T23:37:46","slug":"uppskotid-um-samveldisskipan-fyri-sjalvstoedug-lond-i-rikisfelagsskapi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/2025\/01\/30\/uppskotid-um-samveldisskipan-fyri-sjalvstoedug-lond-i-rikisfelagsskapi\/","title":{"rendered":"UPPSKOTI\u00d0 UM SAMVELDISSKIPAN FYRI SJ\u00c1LVST\u00d8\u00d0UG LOND \u00cd R\u00cdKISFELAGSSKAPI"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Javna\u00f0arflokkurin leg\u00f0i fyri 25 \u00e1rum s\u00ed\u00f0ani ta\u00f0 uppskoti\u00f0 fram um samveldi<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Me\u00f0an sonevnda fullveldislandsst\u00fdri\u00f0 fr\u00e1 1998 f\u00f3r eftir \u00f8llum fyri at stovna eina f\u00f8royska republikk, hev\u00f0i Javna\u00f0arflokkurin lagt fram eitt uppskot um eina samveldisskipan millum Danmark og F\u00f8royar.&nbsp;<br><br>Her er uppskoti\u00f0, stutt \u00ed h\u00f8vu\u00f0sbrotum, \u00far skjali sum \u00ed faldara var\u00f0 bori\u00f0 \u00ed hv\u00f8rt h\u00fas \u00ed F\u00f8royum t\u00e1. Ta\u00f0 t\u00fddningarmesta sn\u00fdr seg um tr\u00fd tey fyrstu brotini \u00ed tekstinum ni\u00f0anfyri.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ein samveldiss\u00e1ttm\u00e1li millum F\u00f8royar og Danmark sum sj\u00e1lvst\u00f8\u00f0ug og javnsett lond:<\/strong><br><br>\u2022 Heimast\u00fdrisl\u00f3gin ver\u00f0ur tikin av og ein sj\u00e1lvst\u00fdrisl\u00f3g sett \u00ed sta\u00f0in.<br>\u2022 Sj\u00e1lvst\u00fdrisl\u00f3gin sta\u00f0festir ein samveldiss\u00e1ttm\u00e1la millum F\u00f8royar og Danmark sum tvey sj\u00e1lvst\u00f8\u00f0ug og javnsett lond \u00ed r\u00edkisfelagsskapi hv\u00f8rt vi\u00f0 anna\u00f0.<br>\u2022 Samveldiss\u00e1ttm\u00e1lin \u00e1setir, at F\u00f8roya L\u00f8gting sum umbo\u00f0 fyri F\u00f8roya f\u00f3lk er h\u00e6gsti myndugleiki \u00ed \u00f8llum vi\u00f0urskiftum F\u00f8royum vi\u00f0v\u00edkjandi.<br>\u2022 T\u00e1 i\u00f0 alt l\u00f3gg\u00e1vuarbei\u00f0i F\u00f8royum vi\u00f0v\u00edkjandi ver\u00f0ur gj\u00f8rt \u00e1 F\u00f8roya L\u00f8gtingi, ver\u00f0ur f\u00f3lkatingsumbo\u00f0anin tikin av.<br>\u2022 Sj\u00e1lvst\u00fdrisl\u00f3gin sigur hvussu samveldiss\u00e1ttm\u00e1lin skal sigast upp, um so er at f\u00f8royingar ynskja at fara \u00far r\u00edkisfelagsskapinum.<br>\u2022 F\u00f3lkaatkv\u00f8\u00f0a sta\u00f0festir endaliga sj\u00e1lvstyrisl\u00f3g og samveldiss\u00e1ttm\u00e1la.<br><br><strong>R\u00edkisveitingin skal minkast burtur eftir einum \u00e1ram\u00e1li:<\/strong><br><br>\u2022 Lutfall ver\u00f0ur sett millum v\u00f8ksturin \u00ed f\u00f8roysku tj\u00f3\u00f0arframlei\u00f0sluni og einari minking \u00ed r\u00edkisveitingini.<br>\u2022 Eftir hesum leisti kann r\u00edkisstu\u00f0ulin minkast burtur eftir einum \u00e1ram\u00e1li, uttan at ta\u00f0 f\u00e6r \u00f3hepnar avlei\u00f0ingar fyri f\u00f8royska b\u00faskapin og harvi\u00f0 fyri f\u00f8roysku v\u00e6lfer\u00f0ina. V\u00f8ksturin \u00ed f\u00f8royska b\u00faskapinum ger av, hvussu skj\u00f3tt hetta kann gerast.<br>\u2022 T\u00e1 eru vit komin hagar, at vit kunnu taka st\u00f8\u00f0u til r\u00edkisfelagsskapin, leys av f\u00edggjarligum bindingum.<br><br><strong>Yvirt\u00f8kur fyri veruligum sj\u00e1lvst\u00fdri \u00ed einum samhaldsf\u00f8stum og sj\u00e1lvbjargnum F\u00f8royum:<\/strong><br><br>\u2022 Javna\u00f0arflokkurin vil fremja yvirt\u00f8kur \u00e1 \u00f8llum m\u00e1ls\u00f8kjum, eisini teimum i\u00f0 enn eru eftir, so sum l\u00f8gregla, d\u00f3msvald og r\u00e6ttarskipan, t\u00ed vit halda at f\u00f8royingar eru bestir f\u00f8rir fyri at taka avger\u00f0ir, sum vi\u00f0v\u00edkja f\u00f8royingum sj\u00e1lvum.<br>\u2022 Avgerandi fyri Javna\u00f0arflokkin \u00ed \u00f8llum yvirt\u00f8kum\u00e1lum er, at allar f\u00edggjarligar og umsitingarligar fyritreytir skulu vera uppfyltar, \u00e1\u00f0renn yvirt\u00f8kur ver\u00f0a framdar.<br><br><strong>N\u00fdggj stj\u00f3rnarskipan fyri F\u00f8royar&nbsp;<\/strong><br><br>\u2022 Til tess at sta\u00f0festa okkara vilja til at fremja hesar broytingar \u00ed \u00f8llum vi\u00f0urskiftum f\u00f8royinga sum sj\u00e1lvst\u00f8\u00f0ug tj\u00f3\u00f0, hevur veri\u00f0 arbeitt vi\u00f0 uppskoti til n\u00fdggja stj\u00f3rnarskipan fyri F\u00f8royar, virkandi sum grundl\u00f3g f\u00f8royinga. Uppskot til tess er li\u00f0ugt or\u00f0a\u00f0, kunnugt fyri \u00f8llum flokkum \u00e1 l\u00f8gtingi, men higartil blokera\u00f0 av n\u00faverandi flokkum \u00ed politisku andst\u00f8\u00f0uni \u00e1 l\u00f8gtingi.<br>\u2022 \u00cd 2011 var\u00f0 eftir dr\u00fagt nevndararbei\u00f0i komi\u00f0 fram til eitt meiriluta\u00e1lit um uppskot til n\u00fdggja stj\u00f3rnarskipan fyri F\u00f8royar. Ta\u00f0 kom ikki til vi\u00f0ger\u00f0ar t\u00ed t\u00e1verandi tingforma\u00f0ur enda\u00f0i tingsetuna og l\u00f8gma\u00f0ur \u00fatskriva\u00f0i val \u00ed \u00fart\u00ed\u00f0.<br>\u2022 \u00cd 2017 var\u00f0 sama uppskot vi\u00f0 \u00e1v\u00edsum broytingum aftur frammi, men av t\u00ed at st\u00f3rur minniluti \u00ed l\u00f8gtinginum (n\u00faverandi andst\u00f8\u00f0uflokkar) ikki vildi taka undir vi\u00f0 t\u00ed, og l\u00f8gma\u00f0ur kravdi at brei\u00f0ur meiriluti skuldi ver\u00f0a fyri uppskotinum, bleiv ta\u00f0 ikki lagt fram til vi\u00f0ger\u00f0ar \u00ed l\u00f8gtinginum.<br>\u2022 Ta\u00f0 uppskoti\u00f0 til n\u00fdggja stj\u00f3rnarskipan fyri F\u00f8royar, vi\u00f0 \u00f8llum flokkum uttan Sambandi, F\u00f3lkaflokki og Mi\u00f0flokkuri, sta\u00f0festir \u00ed Grein 1:<br><br>\u00a7 1. F\u00f3lki\u00f0 og landi\u00f0<br>\u2022 (1) F\u00f8royar eru land, f\u00f8royingar eru tj\u00f3\u00f0 og alt vald \u00ed landinum er hj\u00e1 F\u00f8roya f\u00f3lki.&nbsp;<br>\u2022 (2) F\u00f8royar hava samb\u00e6rt s\u00e1ttm\u00e1lum samstarva\u00f0 vi\u00f0 onnur lond og kunnu framvegis samstarva vi\u00f0 onnur lond samb\u00e6rt s\u00e1ttm\u00e1la.&nbsp;<br>\u2022 (3) Um gj\u00f8rt ver\u00f0ur av at lata samveldisstovnum vald, i\u00f0 annars liggur hj\u00e1 landsins myndugleikum, skal hetta ver\u00f0a v\u00e6l l\u00fdst \u00ed millumtj\u00f3\u00f0a s\u00e1ttm\u00e1la. L\u00f8gtingi\u00f0 skal samtykkja sl\u00edkan s\u00e1ttm\u00e1la, \u00e1\u00f0renn f\u00f3lki\u00f0 tekur endaliga avger\u00f0 \u00e1 f\u00f3lkaatkv\u00f8\u00f0u \u00ed minsta lagi eitt h\u00e1lvt \u00e1r og \u00ed mesta lagi eitt \u00e1r seinni.&nbsp;&nbsp;<br>\u2022 (4) Eitt og hv\u00f8rt samveldissamstarv kann \u00e1 sama h\u00e1tt sigast \u00far gildi, har f\u00f3lki\u00f0 skal taka endaliga avger\u00f0 \u00e1 f\u00f3lkaatkv\u00f8\u00f0u \u00ed minsta lagi eitt h\u00e1lvt \u00e1r eftir og \u00ed mesta lagi eitt \u00e1r eftir at L\u00f8gtingi\u00f0 hevur tiki\u00f0 st\u00f8\u00f0u s\u00edna.<br>\u2022 (5) F\u00f8royar kunnu skipa seg sum sj\u00e1lvst\u00f8\u00f0ugt r\u00edki. T\u00e1 skal f\u00f3lki\u00f0 taka endaliga avger\u00f0 \u00e1 f\u00f3lkaatkv\u00f8\u00f0u \u00ed minsta lagi eitt h\u00e1lvt \u00e1r eftir og \u00ed mesta lagi eitt \u00e1r eftir, at L\u00f8gtingi\u00f0 hevur tiki\u00f0 st\u00f8\u00f0u s\u00edna.<br>\u2022 (6) T\u00e1 uppskot ver\u00f0ur lagt til f\u00f3lkaatkv\u00f8\u00f0u, skulu minst 50% av teimum, sum hava valr\u00e6tt, grei\u00f0a atkv\u00f8\u00f0u, fyri at \u00farsliti\u00f0 skal f\u00e1a gildi. Vanligur meiriluti skal r\u00e1\u00f0a.&nbsp;<br>Hetta er bara grein 1, men ikki tann greinin, sum st\u00f3rsta \u00f3semjan sn\u00fa\u00f0i seg um. Ta\u00f0 var heldur politiskur illvilji til at fremja m\u00e1li\u00f0: F\u00f3lkaflokkurin kr\u00f8kti seg \u00ed okkurt um tr\u00fa\u00f0arfr\u00e6lsi og r\u00e6ttin til ogn f\u00f8roya f\u00f3lks, Sambandi\u00f0 t\u00ed man heldur vildi fremja s\u00edtt egna uppskot til eina n\u00fdggja revidera\u00f0a heimast\u00fdrisl\u00f3g, og Mi\u00f0flokkurin um \u00f3f\u00f8dda barni\u00f0.<br><br><strong>Framt\u00ed\u00f0ar samveldisligi r\u00edkisfelagsskapur<\/strong><br><br>Skulu vit royna at seta hetta uppskoti\u00f0 inn \u00ed ein meira altj\u00f3\u00f0akendan r\u00edkisr\u00e6ttarligan samanhang, er ta\u00f0 helst tann stj\u00f3rnarr\u00e6ttarligi formurin, i\u00f0 ber heiti\u00f0 Fr\u00e6lsur Felagsskapur, umr\u00f8ddur \u00ed Hv\u00edtu B\u00f3k fr\u00e1 1999, um felagsskap millum sj\u00e1lvst\u00f8\u00f0ug lond \u00ed einum samveldi eftir fyritreytum, sum partarnir \u00ed semju s\u00edn\u00e1millum gera \u00ed einum altj\u00f3\u00f0a g\u00f3\u00f0kendum s\u00e1ttm\u00e1la.&nbsp;<br>Ta\u00f0 kann so eisini vera okkara framt\u00ed\u00f0ar samveldisligi r\u00edkisfelagsskapur, F\u00f8royar, Danmark og Gr\u00f8nland, sum fr\u00e6ls og sj\u00e1lvst\u00f8\u00f0ug lond, saman \u00ed kongsr\u00edkinum. M\u00f8guleikin skuldi veri\u00f0 g\u00f3\u00f0ur n\u00fa b\u00e6\u00f0i Tj\u00f3\u00f0veldi\u00f0 og Sambandi\u00f0 tykjast at hella sama veg.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><sub>kelda &amp; faldari: j.fo &#8211; Javna\u00f0arflokkurin januar 2025<\/sub><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Javna\u00f0arflokkurin leg\u00f0i fyri 25 \u00e1rum s\u00ed\u00f0ani ta\u00f0 uppskoti\u00f0 fram um samveldi Me\u00f0an sonevnda fullveldislandsst\u00fdri\u00f0 fr\u00e1 1998 f\u00f3r eftir \u00f8llum fyri at stovna eina f\u00f8royska republikk, hev\u00f0i Javna\u00f0arflokkurin lagt fram eitt&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8631,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[110],"tags":[],"class_list":["post-8630","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politikkur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8630","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8630"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8630\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8632,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8630\/revisions\/8632"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8631"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8630"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8630"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8630"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}