{"id":9299,"date":"2025-03-10T14:50:30","date_gmt":"2025-03-10T14:50:30","guid":{"rendered":"https:\/\/24fo.news\/?p=9299"},"modified":"2025-03-10T14:50:31","modified_gmt":"2025-03-10T14:50:31","slug":"almenna-nytslan-veksur-hall-a-figgjarlogin-og-rationaliseringar-mugu-gerast","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/2025\/03\/10\/almenna-nytslan-veksur-hall-a-figgjarlogin-og-rationaliseringar-mugu-gerast\/","title":{"rendered":"Almenna n\u00fdtslan veksur, Hall \u00e1 f\u00edggjarl\u00f3gin og rationaliseringar mugu gerast."},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Hetta er naka\u00f0 av t\u00ed sum Landsbankin skrivar 3 mars 2025 eisini sigur Landsbankin at ta\u00f0 eru \u00e1bendingar um l\u00e6gri v\u00f8kstur og t\u00f8rvur \u00e1 veruligum n\u00fdskipanum. Samstundis sige tey eisini at <strong>bjartskygni\u00f0 er l\u00e6kka\u00f0<\/strong>\u00a0er l\u00e6kka hj\u00e1 privata geiranum og h\u00fasarhaldunum. <\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd 2024 var almenna n\u00fdtslan st\u00f8rri enn \u00ed 2023, millum anna\u00f0 t\u00ed almenni starvsf\u00f3lkah\u00f3purin vaks, og ta\u00f0 var\u00f0 lati\u00f0 l\u00f8narh\u00e6kkingar og l\u00f8narlyft til ymiskar fakb\u00f3lkar. Almennu \u00fatrei\u00f0slurnar fara framvegis at veksa til f\u00f3lkapensj\u00f3nir vegna eitt vaksandi tal av pensj\u00f3nistum, og l\u00f8nargjaldingarnar veksa somulei\u00f0is hj\u00e1 kommununum komandi \u00e1rini.&nbsp; Umlei\u00f0 20% av teimum, sum \u00ed dag eru 80+ \u00e1ra gomul, eru fastb\u00fagvandi \u00e1 r\u00f8ktar- og ellisheimum. Ver\u00f0ur hetta lutfalli\u00f0 eisini galdandi frameftir, ver\u00f0ur t\u00f8rvurin \u00e1 b\u00fapl\u00e1ssum til fastb\u00fagvandi umlei\u00f0 450 pl\u00e1ss afturat komandi 20 \u00e1rini. Eitt demografiskt trekk upp \u00e1 ta\u00f0 almenna, sum eisini komandi \u00e1rini leggur eitt st\u00f8\u00f0ugt tr\u00fdst \u00e1 enn h\u00e6gri almennar v\u00e6lfer\u00f0ar\u00fatrei\u00f0slur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Hall \u00e1 f\u00edggjarl\u00f3gini vi\u00f0f\u00f8rir st\u00f8rri l\u00e1nt\u00f8ku<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00darsliti\u00f0 \u00e1 f\u00edggjarl\u00f3gini er mett at ver\u00f0a eitt hall \u00e1 300 mi\u00f3. kr. \u00ed 2025 og enn eitt hall \u00e1 265 mio. kr. \u00ed 2026. Hetta svarar til \u00e1lei\u00f0 1% av BT\u00da \u00e1r undan \u00e1r, sum als ikki eigur at koma fyri \u00ed einum samfelag uttan naka\u00f0 nevnivert arbei\u00f0sloysi\u00f0. Halli\u00f0 m\u00e1 f\u00edggjast vi\u00f0 \u00f8ktari l\u00e1nt\u00f8ku. Ta\u00f0 ber vi\u00f0 s\u00e6r h\u00e6gri rentu\u00fatrei\u00f0slur, i\u00f0 hevur vi\u00f0 s\u00e6r, at ein st\u00f8rri partur av skattainnt\u00f8kunum, skulu n\u00fdtast til at rinda rentur. Orsaka\u00f0 av veksandi talinum av eldri f\u00f3lki, fara \u00fatrei\u00f0slurnar at renna fr\u00e1 innt\u00f8kunum, um ikki bygna\u00f0arligar broytingar ver\u00f0a framdar. Ta\u00f0 er ney\u00f0ugt, at politisku myndugleikarnar skipa samfelagi\u00f0 f\u00edggjarliga skynsamt, solei\u00f0is at ta\u00f0 \u00ed longdini er samsvar millum innt\u00f8kur og \u00fatrei\u00f0slur hj\u00e1 t\u00ed almenna, annars fer almenna skuldin at veksa uttan \u00edhald, og v\u00e6lfer\u00f0in fer at versna.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eitt f\u00edggjarpolitiskt regluverk eigur at vera sett \u00ed verk, solei\u00f0is at politiska skipanin \u00e1haldandi st\u00fdrir eftir grei\u00f0um f\u00edggjarpolitiskum m\u00e1lum fyri komandi 5 og 10 \u00e1rini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Rationaliserings\u00e6tlanir mugu gerast fyri \u00f8ll v\u00e6lfer\u00f0ar\u00f8kini<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd F\u00f8royum eru n\u00f3gvar sm\u00e1ar stovnseindir, b\u00e6\u00f0i \u00ed almannaverkinum og \u00e1 f\u00f3lkask\u00fala- og eldra\u00f8kinum. Sm\u00e1ir stovnar krevja eitt h\u00e6gri starvsf\u00f3lkatal fyri hv\u00f8nn br\u00fakara samanbori\u00f0 vi\u00f0 um stovnarnir eru st\u00f8rri. B\u00e6\u00f0i eldra- og dagstovna\u00f8ki\u00f0 eru st\u00f3r, krevjandi \u00f8kir, sum liggja hj\u00e1 kommununum. Kommunurnar eru sera ymiskar \u00ed st\u00f8dd, aldursamanseting av \u00edb\u00fagvum og innt\u00f8kugrundarlagi. Ney\u00f0ugt er hj\u00e1 politiska myndugleikanum at endursko\u00f0a kommunubygna\u00f0in ella skipanina millum land og kommunur, t\u00ed allar kommunur koma ikki at megna tr\u00fdsti\u00f0 \u00e1 v\u00e6lfer\u00f0art\u00e6nasturnar.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cdt\u00f8kiliga \u00e1tti landsst\u00fdri\u00f0 eisini at sett&nbsp;eina nevnd at koma vi\u00f0 n\u00e1greiniligum rationaliserings\u00e6tlanum innan \u00f8ll tr\u00fd st\u00f3ru v\u00e6lfer\u00f0ar\u00f8kini: almannaverki\u00f0, heilsuverki\u00f0 og sk\u00falaverki\u00f0. Eindarkostna\u00f0irnir mugu l\u00e6kkast, annars fara samla\u00f0u almennu \u00fatrei\u00f0slurnar bara at veksa uttan \u00edhald n\u00e6stu mongu \u00e1rini. T\u00ed er t\u00f8rvur \u00e1 umfatandi n\u00fdskipanum \u00e1 \u00f8llum v\u00e6lfer\u00f0ar\u00f8kjum.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fa kanst lesa meira <a href=\"https:\/\/www.landsbankin.fo\/fo-fo\/abendingar-um-laegri-voekstur-og-toervur-a-veruligum-nyskipanum\">her<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kelda: landsbankin.fo &#8211; mynd 24.fo<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hetta er naka\u00f0 av t\u00ed sum Landsbankin skrivar 3 mars 2025 eisini sigur Landsbankin at ta\u00f0 eru \u00e1bendingar um l\u00e6gri v\u00f8kstur og t\u00f8rvur \u00e1 veruligum n\u00fdskipanum. Samstundis sige tey eisini&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2225,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[131],"tags":[],"class_list":["post-9299","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-folk-og-samfelag"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9299","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9299"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9299\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9300,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9299\/revisions\/9300"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2225"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9299"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9299"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/24fo.news\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9299"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}