Danska fregnartænastan, PET, metir, at yvirgangshóttanin móti Danmark er álvarslig. Hetta merkir, at tey síggja ein veruligan vanda, tí bólkar og einstaklingar hava vilja, ætlan og førleika at fremja yvirgangsálop í Danmark og móti donskum áhugamálum uttanlands. Harafturat staðfestir PET, at njósning frá fremmandum statum er vorðin ein alsamt sjónligari hóttan, sum skapar stórar avbjóðingar fyri danska samfelagið og ríkisfelagsskapin. Hóttanin stavar í høvuðsheitum frá Russlandi, Kina og Iran.
Hóttanir um yvirgang mest frá Islamistum
Militantir islamistar eru framvegis størsta hóttanin. Militantur islamismur er ein ideologi, sum rættvísger nýtslu av harðskapi fyri at náa politisk, átrúnaðarlig ella ideologisk mál. Tí hevur hesin bólkur verið í brennideplinum hjá PET í fleiri ár.
Æðrar hóttanir
Hóast mest sannlíka álopsslagið verður framt av einum lítlum bólki ella einum einsamallum yvirgangsmanni, sum er inspireraður av ávirkanartilfari frá militantum islamistum, so ávarar PET eisini ímóti øðrum hóttanum.
Serliga er talan um ekstremistar á vinstra- og høgravonginum, eins og bólkar, ið venda sær ímóti myndugleikum. PET metir, at hóttanin frá høgraekstremistum er størst í hesum bólkum og er flokkað sum “generell”.
Harafturat hevur PET eisini eyguni eftir fólkum og bólkum, sum ikki passa inn í vanligu bólkarnar, men sum eru tilbúnir at brúka harðskap fyri at fremja politisk mál. Hetta fevnir eitt nú um bólkar við ávísum samanrenningsteoriðum, klima- og kynsekstremistar (eitt nú incels), sum allir kunnu verða ein hóttan.
Fígging av yvirgangi
Fígging av yvirgangi er eisini ein stór hóttan, tí fígging betrar um førleikarnar hjá yvirgangsbólkum at rekruttera og fremja álop. Fíggingin fer serliga til militantir islamiskir bólkar í Sýria, Irak, Somalia, Libanon, Afghanistan og Palestina.
Center for Terroranalyse (CTA) stendur fyri hesum metingum av yvirgangshóttanini móti Danmark og donskum áhugamálum uttanlands.
PET: Njósning er ein verulig hóttan fyri ríkisfelagsskapin
Danska fregnartænastan, PET, staðfestir, at njósning frá fremmandum statum er vorðin ein alsamt sjónligari hóttan, sum skapar stórar avbjóðingar fyri danska samfelagið og ríkisfelagsskapin.
PET hevur seinastu árini avdúkað fleiri mál, sum vísa, at fremmandir statir fremja eftirretningsvirksemi í Danmark. Hetta verður eisini gjørt í øðrum vesturlendskum londum. Hóttanin stavar í høvuðsheitum frá Russlandi, Kina og Iran, men onnur lond fremja eisini slíkt virksemi.
Hví fer njósning frám her?
Fremmandir statir njósa fyrst og fremst fyri at styrkja sína egnu politisku, hernaðarligu og búskaparligu støðu. Danmark er ein sera áhugaverdur málbólkur, tí landið er virkið á altjóða pallinum og er limur í fleiri stórum altjóða felagsskapum sum ES, NATO og ST.
Afturat hesum er danskur gransking og tøkni á fleiri økjum í fremstu røð í heiminum, og tí er tað áhugavert at fáa atgongd til hetta.
Føroyar og Grønland í brennideplinum
Njósningarhóttanin er eisini viðkomandi fyri Føroyar og Grønland. Serliga Arktis og Norðuratlantshav eru vorðin miðdepil fyri stríðið millum stórveldini.
Føroyar og Grønland eru strategiskt sera týdningarmiklar oyggjar fyri skip, kavbátar og flogfør, ið fara ímillum Arktis og Norðuratlantshav.
PET metir, at bæði kinesiskt og russiskt eftirretningsvirksemi er ein hóttan, serliga við ávirkan og njósning, sum kann fremjast við telduálopum móti føroyskum, grønlendskum og donskum myndugleikum, politikarum, fyritøkum og granskingarstovnum. Kina og Russland hava áhuga í at fáa innlit í hernaðarlig, politisk og búskaparlig viðurskifti, og í at gera tað torført fyri USA og onnur vesturlendsk lond at styrkja sína støðu í Føroyum og Grønlandi.
Slag av njósning
Njósning fevnir um fleiri virksemi:
- Njósning: Eftirretningstænastur hava oftast eftirretningstænastumenn, sum arbeiða undir dulnevni. Teir royna at finna fólk, sum kunnu geva teimum atgongd til loyniligar upplýsingar. Hetta kann t.d. vera politikarar, granskarar, starvsfólk í fyritøkum og hjá myndugleikum, flóttar og andstøðingar.
- Telduálop: Eftirretningstænastur brúka eisini telduálop fyri at royna at fáa atgongd til upplýsingar frá donskum myndugleikum, stovnum, fyritøkum og privatpersónum. Teldu-njósning er ein rættiliga góð leið, tí hon er ikki so vandamikil og eftirletur ikki so sjónlig spor.
- Avhoyringar: Tænasturnar menna eisini sín førleika at avhoyra telefon- og dátusamskifti, alt frá mobilsamtalum og sms’um til teldupost og útvarpssamskifti.
Tá ið fremmandar fregnartænastur fáa atgongd til viðkvæmar upplýsingar, skaðar tað trygdina hjá ríkisfelagsskapinum. Tað kann elva til og skaða samstarvið við onnur lond og kann eisini skaða kappingarførleikan hjá donskum fyritøkum.
Kelda PET – myndir eru bert til illustratión
