lørdag, september 19, 2026
Home Vinna

Vinna

Hetta er heitið á framløgu hjá Ásu Jacobsen, lívfrøðingi, mánakvøldið kl. 19 á Bókasavninum við Løkin í Runavík. Framløgan er partur av Vísindavøku á ferð. Hetta skrivar Havstovan í dag 11. september 2026

Skráin mánakvøldið er henda:

  • Upsi og aling – hvat vita vit um seiðin á firðunum og møguliga ávirkan av aling?
    Ása Jacobsen, Havstovan
  • Ecofar verkætlanin um føroyskar firðir
    Barbara Leone, Umhvørvivsstovan
  • Samanhald gevur styrki – Føroysk kvinnurørsla í 1970- og 1980-árunum
    Margretha Nónklett, Tjóðsavnið

Framløgurnar eru umleið 20 minuttir hvør. Tiltakið er ókeypis.

Full skrá fyri Vísindavøku á ferð sæst her, og skrá fyri Vísindavøkuna í Kongshøll tann 25. september sæst her.

0 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail

Nú ber til at søkja um svartkjaftakvotu til vinnuligar fiskiroyndir í 2026. Hetta skrivar Uttanríkis- og Fiskimálaráðið

Bárður á Steig Nielsen, landsstýrismaður, hevur sett 4.000 tons av føroysku svartkjaftakvotuni í 2026 av til vinnuligar fiskiroyndir.

Kvotan kann fiskast í føroyskum sjógvi og í altjóða sjógvi í NEAFC-skipanarøkinum.

Tey, ið ætla at gera royndir í 2026 og fáa lut í kvotuni, skulu senda Uttanríkis- og fiskimálaráðnum umsókn.

Tá umsóknirnar verða viðgjørdar, verður serligur dentur lagdur á menningar- og nýskapanarvirðið í royndunum.

Umsóknir skulu lýsa endamál og tíðar- og kostnaðarætlan fyri royndirnar, umframt upplýsingar um fiskifar, reiðskap, útgerð og leiðir. Í umsóknini skal upplýsast, hvat fiskifar skal fiska fiskin, nær, hvussu fiskurin verður goymdur umborð, og hvussu hesin kemur til høldar. Greiðast skal frá, hvussu fiskurin verður virkaður á landi.

Umsóknarfreistin er á middegi fríggjadagin 25. september 2026.

Umsóknarblaðið er her.

Kelda & mynd: ufmr.fo 9 sept 2026

0 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail

Truslen fra fremmede staters efterretningsvirksomhed mod Danmark og rigsfællesskabet er blevet mere markant og stiller vores samfund over for nogle væsentlige politiske, sikkerhedsmæssige og økonomiske udfordringer.


Spionage

alt=””

PET har i de seneste år afdækket flere sager, der vidner om, at en række fremmede stater aktivt udfører efterretningsvirksomhed mod Danmark. Tilsvarende har myndighederne i andre vestlige lande afdækket en række lignende sager.

Efterretningsvirksomhed omfatter spionage, påvirkning, chikane, forsøg på ulovligt at anskaffe produkter, teknologi og viden samt i helt særlige tilfælde likvideringsforsøg. Metoder og mål varierer, alt efter hvilket land der står bag.

Truslen udgår primært fra Rusland, Kina og Iran, men der er også eksempler på, at andre stater udfører efterretningsaktiviteter i Danmark. Trusselsbilledet er også relevant for Grønland og Færøerne. Truslen fra fremmede staters efterretningsvirksomhed mod Danmark er blevet mere markant, og i PET har vi i de senere år styrket vores kontraspionageindsats. Som et led i vores styrkede indsats har vi offentliggjort en samlet vurdering af spionagetruslen mod Danmark.

Danske mål for spionage

Fremmede stater udfører først og fremmest efterretningsaktiviteter for at styrke deres politiske, militære og økonomiske position, og Danmark er i kraft af sin aktive rolle på den internationale scene og sit medlemsskab af internationale organisationer som EU, NATO og FN et attraktivt mål for fremmed efterretningsvirksomhed. Hertil kommer, at dansk teknologi og forskning på en række områder er verdensførende, og at det dermed er attraktivt at få adgang hertil. Endelig er spørgsmål om Arktis og Nordatlanten omfattet af stigende bevågenhed.

PET kan konstatere, at politikere, embedsmænd, ansatte i efterretningstjenesterne, Forsvaret og i virksomheder, forskere, studerende samt flygtninge og dissidenter løbende indgår som mål i fremmede staters efterretningsvirksomhed mod Danmark og rigsfællesskabet. Også danske interesser i udlandet, såsom danske diplomatiske repræsentationer og danske delegationer, som besøger udlandet, er udsatte mål for spionage. Fremmede efterretningstjenester interesserer sig blandt andet for at skaffe informationer om forhandlingspositioner, samarbejdsrelationer, nøglepersoner og mødeaktiviteter.

Arktis og Nordatlanten som mål for spionage

Kina, Rusland, USA samt flere europæiske lande har i stigende grad geostrategiske, sikkerhedspolitiske og økonomiske ambitioner i Arktis og Nordatlanten. Færøerne og Grønland er geografisk placeret på strategisk vigtige områder for skibe, ubåde og fly, der passerer mellem Arktis og Nordatlanten. Grønland er samtidig hjemsted for den amerikanske Thulebase, der udgør et centralt knudepunkt i USA’s missilvarslings- og missilforsvarssystem. Derudover har stormagterne interesse for de ressourcer, der befinder sig i den grønlandske undergrund.

På den baggrund vurderer PET, at der er en trussel fra både kinesisk og russisk efterretningsvirksomhed, særligt i form af påvirkningsvirksomhed og spionage, der bl.a. kan udføres via cyberangreb mod visse danske, færøske og grønlandske myndigheder, beslutningstagere, virksomheder og forskningsinstitutioner.

PET vurderer, at Kina og Rusland bl.a. er interesserede i at indhente oplysninger om militære, politiske og økonomiske forhold, rigsfællesskabets og de enkelte rigsdeles positioner i internationale drøftelser og forskning med militær, politisk eller økonomisk betydning. Derudover har Kina og Rusland interesse i at vanskeliggøre USA og andre vestlige staters position på Færøerne og i Grønland.

Hvordan spionerer fremmede efterretningstjenester mod os?

Fremmede efterretningstjenester har blandt andet efterretningsofficerer, der ofte arbejder under dække af at være diplomater, journalister eller forskere, og som er trænede i at udvælge og opbygge kontakt til personer, som typisk kan give dem adgang til klassificerede oplysninger og beskyttelsesværdige informationer.

På sociale medier kan en efterretningsofficer eksempelvis tit finde oplysninger om en persons arbejde, familiesituation, fritidsinteresser eller lignende. Den viden kan efterretningsofficeren bruge til at skabe den første kontakt til en person, som kan være interessant at hverve som kilde.

Fremmede efterretningstjenester benytter også i betydeligt omfang cyberangreb til at forsøge at skaffe sig adgang til oplysninger fra danske myndigheder, uddannelsesinstitutioner, virksomheder og privatpersoner. Cyberspionage er på mange måder en attraktiv fremgangsmåde, da denne form for spionage er forbundet med lav risiko og ofte kan udføres fra hjemlandet og uden at efterlade særligt synlige spor.

De fremmede efterretningstjenester udvikler desuden løbende deres kapacitet til at aflytte tele- og datatrafik. Kapaciteterne omfatter blandt andet overvågning af elektronisk kommunikation, der strækker sig fra eksempelvis mobilsamtaler, sms’er og e-mails til radiokommunikation.

Hvorfor er spionage skadelig?

Når fremmede efterretningstjenester får adgang til klassificerede og beskyttelsesværdige oplysninger, skader det Danmarks og rigsfællesskabets sikkerhed og handlefrihed.

Hvis det drejer sig om informationer, der handler om vores forhold til andre lande, kan informationerne undertiden bruges mod os og mod de lande, vi samarbejder med. Spionage mod virksomheder og forskningsinstitutioner kan skade vores konkurrenceevne og på den lange bane føre til tab af indtægter, arbejdspladser og anseelse.

Kelda:pet.dk

0 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail

    

Uttanríkis- og fiskimálaráðið lýsir eftir umsóknum um loyvi at fremja royndarfiskiskap við tvítroli.

Royndirnar skulu gerast í fiskiskapi eftir svartkalva á djúpum vatni og í fiskiskapi eftir upsa hjá bólki 2. Endamálið við royndunum er at kanna veiðievni við tvítroli, sammett við veiðu við einkultum troli ella partroli. Royndirnar skulu serliga geva grundarlag fyri at rokna umrokningarfaktorar fyri fiskiskap við tvítroli mótvegis fiskiskapi við einkultum troli ella partroli. 

Karmar og treytir
Royndarfiskiskapurin verður skipaður sambært § 50 í løgtingslóg nr. 152 frá 2019 um sjófeingi við seinni broytingum (sjófeingislógin) og kunngerð nr. 8 frá 11. februar 2020 um loyvi til royndarfiskiskap við seinni broytingum.

Royndirnar skulu gerast við fiskiførum, sum lúka treytirnar í § 18, stk. 1, nr. 1 í sjófeingislógini. Hetta eru trolarar við 501 – 3000 HK.

Kanningarætlan er gjørd fyri royndarfiskiskapin. Royndirnar skulu fremjast sambært hesi ætlan og í neyvum samstarvi við Havstovuna.

Ætlanin er at geva tvey loyvi til royndarfiskiskap eftir upsa og eitt loyvi til royndarfiskiskap eftir svartkalva á umleið 500 metra dýpi. 

Krøv til skipini 

Fyri at luttaka í royndarfiskiskapinum skulu hesi krøv vera lokin:

  • Skipið skal hava veiðiloyvi og fiskiloyvi í bólki 2, trolarar.
  • Minst eitt av skipunum skal vera útgjørt til at royna við tvítroli.
  • Skipið skal hava trolsensorar, ið skulu brúkast til at máta ymsar parametrar á trolinum/lemmunum (t.d. Scanmar, Simrad ella Marport sensorar).
  • Skipið skal hava útgerð til neyva skráseting av oljunýtsluni fyri hvørt einstakt tóv.
  • Skipið skal hava koyggjupláss til tveir eygleiðarar.
  • Umborð skal vera gjørligt at standa innandura og taka sýni av veiðuni. Har skal vera borðpláss, minst 150×60 cm, til mátibretti og elektroniska vekt.

Umsókn og freist
Áðrenn umsókn verður send inn, skulu tey, sum ætla at søkja um loyvi til royndarfiskiskap, venda sær til Uttanríkis- og fiskimálaráðið fyri at fáa nærri kunning um kanningarleistin og treytir fyri royndarfiskiskapinum.

Leinki til umsóknarblað. 

Umsóknir um loyvi at fremja royndarfiskiskap við tvítroli skulu sendast til Uttanríkis- og fiskimálaráðið á teldupost ufmr@ufmr.fo. 

Umsóknarfreistin er 2. oktober 2026 kl. 12.00. 

Nærri upplýsingar fáast við at venda sær til Símun Grønadal, fulltrúa (simun.gronadal@ufmr.fo, telefon 22 22 58).

Kelda & mynd: ufmr.fo

0 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail

Á árligu yvirlitstrolingini á føroyska landgrunninum í august verða 200 hál á ein tíma tikin. Tað var sera lítið at fáa av toski í ár í mun til onnur ár, og tað minsta síðan yvirlitstrolingarnar byrjaðu í 1996. Toskurin var eisini rættiliga rak. Hetta skrivar Havstovan

Kg per tíma av toski á yvirlitstrolingunum. Virðið í ár var tað minsta síðani byrjað varð í 1996.

Konditiónsfaktorur hjá toski og hýsu á yvirlitstrolingunum. Tá virðið er høgt, er fiskurin væl fyri/feitur. Tá virðið er lágt, er fiskurin illa fyri/rak.

Nøgdin av hýsu var minkandi, men framvegis stór og var hon rættiliga rak í ár. Munandi partur av hýsuveiðuni var smáhýsa.

Kg per tíma av hýsu á yvirlitstrolingunum.

Nógv var at fáa av gulllaksi og svartkjafti, meðan nøgdin av upsa var áleið tann sama sum onnur ár. Nøgdin av longu var framvegis lítil og eisini var lítið at fáa av stóra kongafiski og trantkongafiski.

Túrfrágreiðingin kann lesast her.

Kelda & mynd:hav.fo – 4. september 2026

0 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail

Fyrstu 6 mánaðirnir av 2026 vóru sum heild merktir av góðum úrslitum á virkisøkjunum hjá bankanum, og hálvársúrslitið er eitt avlop upp á 141 mió. kr. Hetta skrivar bankin á heimasíðuni

Innlánini eru økt við smáum 200 mió. kr og útlánini við góðum 400 mió. kr., avkastið av íløgunum hevur verið gott, og útreiðslurnar eru á nærum sama støði sum í 2025.

“Vit eru væl nøgd við úrslitið fyri fyrra hálvár 2026”, sigur Jean Djurhuus, forstjóri í Betri Banka. Úrslitið hjá Betri Banka fyrstu 6 mánaðirnar av 2026 kemst av, at nógv virksemi er í landinum, og at eftirspurningurin eftir fígging er stórur, samstundis sum privat- og vinnukundarnir hjá bankanum samanumtikið eru væl fyri.

Hálvárið í stuttum:
• Úrslit eftir skatt: 141 mió. kr.
• Úrslitið áðrenn avseting til skatt: 172 mió. kr.
• Fíggjarstøðan javnvigar við 14.037 mió. kr.
• Útlán: 9.668 mió. kr.
• Innlán: 10.887 mió. kr.
• Eginpeningur: 2.838 mió. kr.
• Kjarnukapitalprosent við hálvárið: 39,6%

Tú kanst lesa allan hálvársroknskapin her.

0 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail

Bárður á Steig Nielsen, landsstýrismaður í uttanríkis- og fiskivinnumálum, tosaði seinnapartin í gjár við danska verjumálaráðharran, Jeppe Bruus. Teir umrøddu millum annað støðuna, nú bæði føroysku vaktarskipini, Brimil og Tjaldrið, liggja.
     


Eitt danskt sjóverjuskip er í føroyskum sjógvi í løtuni og er tøkt at røkja uppgávurnar fyri Vørn. Tá ið Tjaldrið fekk maskintrupulleikar, setti Vørn seg beinanvegin í samband við donsku verjuna um støðuna, og nú er avtala gjørd um, at hetta stendur við, til Brimil ella Tjaldrið aftur er klárt at seta í sigling.

Vit hava eitt gott og væl roynt samstarv við donsku sjóverjuna, sum einaferð enn vísir sítt virði. Tað hevur týdning at hava tætt samband og at kunna hjálpa hvørjum øðrum, tá ið á stendur”, sigur Bárður á Steig Nielsen.

Vørn og danska verjan halda fram at samskifta um støðuna og um møguligan tørv á samstarvi um ítøkiligar uppgávur.

0 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Savnsmynd 24.FO

Úrslitini frá árligu felagskanningini av makreli, sild og svartkjafti í juli, har Føroyar luttóku saman við Danmark, Íslandi og Noregi, eru nú tøk. Hetta skrivar Havstovan í dag

Makrelur

Vísitalið fyri makrelstovnin í Norðurhøvum er 10% hægri enn í juli í fjør, tá tað var metlágt (Mynd 1). Makrelurin stóð fyri tað mesta eystarlaga í Norskahavinum (Mynd 2). Harafturat var nógvur ungur makrelur at síggja í Norðsjónum, og spennandi verður at fylgja við, hvørja ávirkan hesir árgangirnir fara at hava á stovnin.

Norðhavssild

Sildin stóð norðarlaga í kanningarøkinum (Mynd 3) og vísitalið fyri norðhavssild er 28% hægri enn í fjør. Árgangirnir 2021-2022 síggja góðir út, og í tali var 4 og 5 ára gomul sild 52% av stovninum.

Svartkjaftur

Svartkjaftur var at síggja mestsum allastaðni í kanningarøkinum og vísitalið fyri svartkjaft er eisini hækkað 14% sammett við í fjør (Mynd 4). Serliga var nógv av ársgomlum svartkjafti; í tali vóru hesir 41% av samlaða stovninum.

Umhvørvis- og djóraætikanningar

Vatnskorpuhitin í kanningarøkinum var yvir miðal allastaðni uttan á norska landgrunninum, har hann var undir miðal (Mynd 5). Av djóraæti var mest at síggja í økinum millum Føroyar og Jan Mayen, og í miðal líkjast nøgdirnar undanfarnum árum (Mynd 6).

Frágreiðing um úrslitini

Úrslitini frá makrekanningunum verða í hesum døgum brúkt til at gera stovnsmeting av makreli. Stovnsmeting, veiðutilmæli og endalig frágreiðing frá kanningunum í juli, verða kunngjørd 30. september, men fyribils frágreiðing sæst her.

Mynd 1. Vísitalið fyri makrel sambært kanningum í juli.
Mynd 2. Makrelútbreiðsla út frá yvirlitstrolingini (tons/km2).
Mynd 3. Ekkóskráseting av sild.
Mynd 4. Ekkóskráseting av svartkjafti.
Mynd 5. Frávik frá miðal vatnskorpuhita í juli (1990-2009).
Mynd 6. Djóraæti í ovastu 200 m.

MakrelurNorðhavssildSvartkjaftur

Sólvá Káradóttir Eliasen

Tilfeingi

Granskari, Ph.D, Havfrøðingur

Tilvildarlig savnsmynd: 24fo.news – Kelda: hav.fo 27 aug. 2026

0 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail

Maskinurnar til Fish & Chips eru nú royndarkoyrdar, og alt gekk, sum tað skuldi – úrslitið er vælsmakkandi Fish & Chips í heimsklassa!

Alla vikuna hava fyrireikingar verið í sambandi við Sjómannadagin. JFK hevur havt fleiri fólk í arbeiði við at gera búðina klára til ókeypis Fish & Chips. Eisini hevur Mark Theaker frá Florigo verið í Klaksvík hesa vikuna og eftirkannað allar frityrurnar.

Jógvan Hansen frá JFK upplýsir, at kapasiteturin enn einaferð er útbygdur. Ein stór frityra er keypt, sum hevur munandi størri kapasitet enn tann, ið hevur verið nýtt áður. Hetta fer at stytta um bíðitíðina hjá fólki.

Eins og undanfarin ár eru tað royndir Fish & Chips-kokkar úr Onglandi, sum standa fyri at steikja vælsmakkandi matin, saman við fólki frá JFK, sum hava verið við í fleiri ár.

Royndir kokkar

Royndi enski kokkurin, Gavin Lewis, er enn einaferð tilreiðar at borðreiða upp ímóti 8.000 – 9.000 portiónum til vitjandi leygardagin. Hetta var áleið talið av portiónum, sum fóru yvir diskin í 2025.

Um Gavin kann annars upplýsast, at hann í 2020 var við til at vinna heiðurin sum besti Newcomer Fish & Chips Shop í Onglandi. Hetta var saman við beiggja sínum, Graig Lewis, sum var við á Sjómannadegnum í fjør. Honum bar tíverri ikki til at koma til Klaksvíkar í ár. Teir báðir hava verið fastir gestir á Sjómannadegnum í meira enn 10 ár.

Við sær hevur Gavin tveir fyrrverandi gestir, sum áður hava verið á Sjómannadegnum. Tað eru kokkarnir Telmo Diogo Martins Cerveira og Daniel Anthony Dance.

Young Fish Frier of the Year

Fjórði kokkurin er James Ellams, sum í 2026 vann virdu Drywite Young Fish Frier of the Year-kappingina í sambandi við National Fish & Chip Awards.

Hann umboðar Fish & Chips @ Weston Grove í Chester, Cheshire.

Heiðurin verður latin ungum Fish & Chips-kokkum, har tað millum annað verður mett um, hvussu væl teir hagreiða fiskin og deiggið, stýra hitanum á frityruni og annars duga at frityrusteikja.

Lata upp klokkan 13.00

Hanus Hansen, stjóri í JFK, sigur, at byrjað verður klokkan 13.00 leygardagin, og eins og undanfarin ár verður hildið á, til ikki fleiri fólk eru á økinum.

Fiskurin er fyrstafloks toskur frá Gadus, meðan chipsini verða framleidd úr nýggjum eplum úr Onglandi, sum eru serliga væl egnað til endamálið.

Fyri at stytta um tíðina í bíðirøðini kann hvør persónur í mesta lagi fáa 4 portiónir.

Føroya Bjór bjóðar sodavatn ella vatn afturvið.

Sjúkrahús og røktar- og eldraheim v.m. fáa eisini

Byrjað verður annars tíðliga leygarmorgunin at gera portiónir, sum verða latnar ókeypis til sjúkrahúsið, røktarheim, eldraheim og onnur heim í Klaksvík og nærumhvørvinum.

Saman við hesum portiónum letur Amarant eina dessert.

Mynd:

Aftast frá vinstru: Mark Theaker, Florigo, Gavin Lewis, Telmo Diogo Martins Cerveira, James Ellams, Jógvan Hansen, JFK, Daniel Anthony Dance, Hanus Hansen, JFK, og Niclas Joensen, JFK.

0 comments
0 FacebookTwitterPinterestEmail

Fiskivinna Music expresses feeling and thought, without language. It was below and before speech, and it is above and beyond all words.

Hesin portalur nýtir kennifílar, sum er neyðugt fyri heimasíðuni, hagtøl o.a. . Tá tú vitjar 24fo.news so góðtekur tú hettar. Vátta Les meira