Bjørn Lomborg, kendi danski granskarin og høvundurin til bøkur sum “The Skeptical Environmentalist” og “Cool It”, er ein av teimum mest umrøddum røddunum í veðurlagskjakinum. Hann viðurkennir, at veðurlagsbroytingar eru ein veruligur trupulleiki, sum menniskjað hevur skapað við útlátum av gróðurhúsagassi. Men hann mótmælir teimum ofta alarmistisku frásøgnunum, sum lýsa veðurlagið sum eitt “endaspæl” ella eina “eksistentiella kreppu “. Í staðin mælir hann til eina tilgongd ið er meira pragmatisk og hevur eina “kostnaðarvísindaliga” tilgongd.
Óla M Lassen
Ein av teimum mest eyðsýndu støðum hjá Lomborg er, at nógv av teimum tiltøkum og lógum, sum rík lond – eins og Danmark – seta í verk, hava sera lítla globala effekt.
Í fleiri samrøðum og greinum hevur hann víst á, at um øll rík lond skera útlátini niður til null í 2060 ella 2050, so fer tað bert at minka um globalu hitahækkuna í summum metingum (0,05–0,17 °C) fram til 2100. Hetta tal kemur frá metingum, sum byggja á UN-modellum og Parísasáttmálanum.
Í donskum samanhangi hevur Lomborg ofta brúkt Danmark sum eitt dømi. Danmark er eitt av teimum londum í heiminum, sum hevur gingið longst við vind- og sólorku, og hevur sett sær eitt av strengastu málunum: 70 % reduktión í 2030 og klimaneutralitet í 2050. Men sambært Lomborg er hetta ein “dýr symbolsk handling”. Effektin á globalan hitan verður minimal, tí Danmarkans útlát eru ein sera lítil partur av hesi heildarmyndini. Í staðin kostar hetta donskum familjum og virkjum sera nógv í hægri el- og hitaíløgum, og tað kann forða økonomiskan vøkstur.
Lomborg leggur dent á, at tað veruliga umráðandi er, hvat fer at henda í teimum londum, sum standa fyri stóra partinum av komandi útlátum: serliga Kina, India og fleiri afrikonsk lond.
Í hesum londum búgva milliónir av fólkum, sum enn eru fátæk og hava tørv á stórum øktum orkuforbrúki. Um tey skulu skera útlátini drastiskt niður beinanvegin, kann tað halda aftur fyri at lyfta fólk úr fátækdómi, betra heilsustøguna og menna infrakervi. Lomborg heldur, at hetta er ein “falsk valmynd”: vit kunnu ikki bjarga veðurlagnum, um vit samstundis gera fólk fátækari.
Í staðin fyri at tvinga fram dýrar útlátsreduktiónir nú, mælir Lomborg til eina aðra leið:
- seta eina hóvastøðilig, globala CO₂-avgift (sum ikki er ov høg),
- brúka stóran part av pengunum til gransking og menning av nýggjari, reinari orku (soleiðis at grøn orka verður ódýrari enn kol og olja),
- leggja dent á tilpassan (adaptation) – betra bygging, betri varnaðar- og flóðvernd o.s.fr.
Hann metir, at hetta er ein meira skilagóð og menniskjalig leið at handfara veðurlagsbroytingar; hann sær tær sum ein veruligan trupulleika, men ikki sum eina katastrofu. IPCC hjá ST metir, at veðurlagsbroytingar kunnu kosta heiminum 2–4 % av globala BNP í 2100, men tað er langt frá einum kollapsi — serliga um vit framhaldandi fáa búskaparligan vøkstur og tekniska menning.
Kritikarar siga, at Lomborg undirmetur langtíðar vandarnar, so sum hækkandi havstøðu, økt tíðarskeið við ekstremum veðri og møgulig “tippepunkt” í veðurlagskervinum. Teir vísa eisini á, at hansara kostnaðarnytslu‑metingar ofta eru ov optimistiskar — bæði við atliti til, hvussu væl tilpassan kann virka, og við atliti til, hvussu dýr ein grøn umlegging veruliga kann verða.
Men støðan hjá Bjørn Lomborg er greið: Veðurlagið er ein trupulleiki, sum vit skulu loysa – men vit mugu gera tað inteligent og uttan at gera aðrar trupulleikar (sum fátækdómið og hungur) størri. Og í donskum høpi er boðskapurin: “Vit kunnu ikki bjarga heiminum aleina – men vit kunnu gera okkara part við at gánga eina skilagóða og rættvísari leið.”
Hetta sigur Bill Gates við Berlingske
“Sygdom og fattigdom er for store dele af menneskeheden umiddelbart større problemer end klimaændringer, som ikke må nedprioriteres af overdreven og forkert fokus på klimaproblemer. ” Kelda b.dk – Ledere 10. nov. 2025 kl. 8.32
Tað skal eisini viðmerkjast at:
Bill & Melinda Gates Foundation hevur seinastu árini latið stórar upphæddir til global heilsu (vaksinur), landbúnað og menningartiltøk, sum beinleiðis stuðla fátækum samfeløgum.
Kelda: Gates Foundation Committed Grants Database.
*Fyrivarni grein gjørt við AI: Gemini – Grok – Copilot so fejl citatir kunnu verða gjørd, men keldutilvísing er her:
Keldur:
B.dk
Bjørn Lomborg. Samrøða í Hoover Institution, 2022: Um minimalu ávirkan frá Vesturheiminum (minni enn 0,1 °C). https://www.hoover.org/research/heat-bjorn-lomborg-summers-record-heat
Bjørn Lomborg. X-postur (Twitter), 7. desember 2019: “So, Denmark just passed its new climate law… it will cut temperature in 2100 by a ten-thousandth of a degree Celsius.” https://x.com/BjornLomborg/status/1203294551542312960
Bjørn Lomborg. Pressumelding/grein á lomborg.com, 2015: “Paris climate promises will reduce temperatures by just 0.05°C in 2100.” https://lomborg.com/paris-climate-promises-will-reduce-temperatures-just-005degc-2100-press-release
Bjørn Lomborg. Project Syndicate, 17. november 2015: “Pre-Judging Paris” – “…the agreement reached in Paris would cut temperatures in 2100 by just 0.05° Celsius.” https://www.project-syndicate.org/commentary/paris-climate-change-agreement-too-costly-by-bj-rn-lomborg-2015-11
Emission Index, 2024: “Denmark produced 0.09% of global greenhouse gas emissions in 2021.” https://www.emission-index.com/countries/denmark
Our World in Data, 2022: Danmark um 0,08 % av globalum CO₂-útlátum. https://ourworldindata.org/co2/country/denmark
Bjørn Lomborg. Grein á lomborg.com: “Climate spending costs the world more than climate change does.” https://lomborg.com/news/climate-spending-costs-world-more-climate-change-does
