Føroyar eru eitt lítið og fjarskotið oyggjasamfelag, sum á flestu økjum hevur megnað at bygt upp sínar egnu tænastur og undirstøðukervi. Men nú hevur Føroya Tele, sum føroyingar sjálvir eiga, avgjørt at steingja eina grundleggjandi samskiftistænastu. Frá 1. apríl 2027 skulu kundar við teldupostbústøðum sum olivant.fo, mail.fo, email.fo og epost.fo finna sær aðrar loysnir. Avgerðin kann elva til stórar útreiðslur, óneyðugt arbeiði og álvarsligar trupulleikar hjá bæði privatfólki og vinnulívi.
Hví skal eitt alment telefelag sleppa undan síni ábyrgd?
Tann 12. november 2026 kunngjørdi Føroya Tele, at felagið gevst við telduposttænastuni 1. apríl 2027. Grundgevingin er, at krøvini til trygd og rakstur eru vorðin ov umfatandi, og at telduposttænastur ikki longur hoyra til kjarnuvirksemið hjá felagnum.
Hetta er ein sera ivasom grundgeving.
Føroya Tele hevur í meira enn eitt øld havt ein grundleggjandi leiklut í føroyskum fjarskifti. Felagið hevur bygt upp eitt stórt kundagrundarlag, og nógvir føroyingar hava brúkt somu teldupostadressu í áratíggju.
Nú fær hesin kundaskarin í veruleikanum boð um at finna sær ein annan veitara.
Hví?
Tí leiðslan metir, at teldupostur ikki longur er ein náttúrligur partur av fjarskifti?
Teldupostur er framvegis ein av týdningarmestu samskiftistænastunum í einum nútímans samfelagi. Hann verður brúktur til bankaviðurskifti, arbeiðssamskifti, almennar tænastur, kundasambond, avtalur og eitt ótal av talgildum skipanum.
At halda uppat við hesi tænastu er tí ikki ein lítil innanhýsis rakstrarbroyting. Tað er ein avgerð, sum kann raka ein stóran part av føroyska samfelagnum.
Vinnan fær rokningina – Føroya Tele sleppur undan arbeiðinum
Fyri eina privata húsarhaldskontu kann skiftið vera tvørligt. Fyri eina fyritøku kann tað gerast ein sera kostnaðarmikil uppgáva.
Ein teldupostadressa verður ofta brúkt sum samleikaprógv og innritan til hópin av skipanum: bankar, bókhald, lønarskipanir, almennar tænastur, skýskipanir, veitaraportalar og kundaskipanir.
Tá teldupostadressan verður niðurløgd, skal fyritøkan ikki bert stovna eina nýggja adressu. Hon skal eisini tryggja, at allar skipanir, skrásetingar, kundaupplýsingar og trygdarskipanir verða dagførdar.
Harumframt skulu gomul brøv og skjøl varðveitast, viðskiftafólk kunnast, og nýggjar adressur setast upp á teldum og telefonum.
Fyri nógvar fyritøkur merkir hetta keyp av KT-hjálp, nógvar arbeiðstímar og vanda fyri, at týðandi samskifti fer fyri skeytið.
Tað er tí væl hugsandi, at samlaði kostnaðurin fyri føroyskt vinnulív og privatkundar kann gerast fleiri milliónir krónur. Men enn er eingin almenn kostnaðarmeting løgd fram, sum vísir, hvussu stór rokningin verður.
Hví hevur Føroya Tele ikki roknað út, hvat avgerðin fer at kosta føroyska samfelagnum, áðrenn hon varð tikin?
Og hví skulu kundarnir rinda fyri eina avgerð, sum telefelagið sjálvt hevur tikið?
50 milliónir krónur í vinningsbýti – men ikki ráð til teldupost?
Tað ger avgerðina enn meira undrunarverda, at Føroya Tele als ikki er eitt felag í fíggjarligari neyð.
Í mai 2026 samtykti aðalfundurin at rinda landskassanum 50 milliónir krónur í vinningsbýti. Ársúrslitið fyri 2025 var 38,4 milliónir krónur eftir skatt, og eginpeningurin var 519,1 milliónir krónur.
Hetta eru tøl frá almenna roknskapinum, sum vórðu umrødd í sambandi við aðalfundin. fyrst og fremst+1
Felagið hevur sostatt eina sterka fíggjarliga støðu.
Tá verður spurningurin enn meira átrokandi:
Hvussu nógv hevði tað í veruleikanum kostað Føroya Tele at varðveitt eina nútímans og trygga telduposttænastu?
Hevur felagið kannað møguleikan at útveita sjálvan raksturin til ein serkønan veitara, samstundis sum føroysku kundarnir varðveita sínar verandi teldupostadressur?
Ella hevur leiðslan einfalt valt ta bíligastu loysnina fyri Føroya Tele, uttan at leggja nóg stóran dent á kostnaðin hjá kundunum?
Eitt alment samtak eigur ikki bert at hugsa um sín egna rakstrarroknskap. Tað eigur eisini at taka samfelagsliga ábyrgd.
Hvør í nevndini og leiðsluni hevur tikið avgerðina?
Føroya Tele er eitt alment partafelag, og tí hava bæði nevnd og stjórn skyldu at greiða almenninginum frá so víðfevndum avgerðum.
Kristian Reinert Davidsen er stjóri í Føroya Tele, og Bjarni Arnason er nevndarformaður. Johnni M. Poulsen er næstformaður. Harumframt sita Annbritt Tummasdóttir Andersen, Lena L. Mohr og tríggir starvsfólkavaldir limir í nevndini. eyga.fo+1
Tað er ikki alment greitt, hvør av hesum hevur tikið ella góðkent avgerðina um at niðurleggja telduposttænastuna.
Tí eiga stjórin og nevndarformaðurin at svara nøkrum heilt grundleggjandi spurningum:
- Hvør tók endaligu avgerðina, og nær varð hon tikin?
- Var málið lagt fyri alla samtaksnevndina?
- Hvussu nógvir kundar og føroyskar fyritøkur verða rakt?
- Er ein kostnaðarmeting gjørd av avleiðingunum fyri vinnuna og privatkundarnar?
- Hvørjar alternativar loysnir vórðu kannaðar, áðrenn avgerðin varð tikin?
- Hví verða kundarnir noyddir at rinda fyri hjálp til eina umlegging, teir ikki sjálvir hava biðið um?
- Vil Føroya Tele endurskoða avgerðina, um tað vísir seg, at hon fer at kosta føroyska samfelagnum milliónir?
Hetta eru ikki óviðkomandi smálutir. Hetta eru spurningar um ábyrgd, fíggjarstýring og virðing fyri kundunum.
Megnar svenski Ericsson ikki tað, sum kinesiski Huawei megnaði?
Ein annar spurningur, sum eigur at verða kannaður, snýr seg um stóra tøkniliga veitaraskiftið hjá Føroya Tele.
Føroya Tele skifti alt farnetið frá kinesiska Huawei til svenska Ericsson. Arbeiðið varð liðugt um ársskiftið 2023–2024, og nýggja 5G-netið varð tikið í nýtslu í apríl 2024. Kringvarp Føroya+1
Hetta var ein stór íløga og ein týðandi tøknilig broyting.
Men hevur skiftið nakran samanhang við avgerðina um at niðurleggja telduposttænastuna?
Tað er ikki prógvað. Ericsson-skiftið snúði seg um farnetið, meðan teldupostur er ein onnur tænasta, sum kann rekast á sjálvstøðugum skipanum.
Men júst tí er tað viðkomandi at spyrja, hvørjar tøkniligar og fíggjarligar broytingar liggja aftanfyri avgerðina.
Hevur Føroya Tele mist ella niðurlagt ávísar førleikar? Hevur felagið valt at avmarka sítt tænastuúrval eftir stóru íløguna í nýggja farnetið? Ella er talan bert um eina strategiska avgerð at spara útreiðslur?
Hetta eigur leiðslan at greiða frá.
Kundarnir kunnu svara aftur við at flyta telefon og internet
Føroya Tele tykist rokna við, at kundarnir góðtaka avgerðina og halda fram við at keypa aðrar tænastur frá felagnum.
Men tað er als ikki vist.
Tá eitt telefelag gevst við einari tænastu, sum kundarnir hava havt álit á í áratíggju, kann tað fáa avleiðingar fyri alt kundasambandið.
Hví skulu kundarnir varðveita síni telefon- og internethald hjá Føroya Tele, um felagið ikki longur vil veita teimum eina grundleggjandi telduposttænastu?
Tað er ein spurningur, sum nógv helst fara at seta sær.
Nema og aðrir veitarar kunnu gerast áhugaverd alternativ, og Føroya Tele eigur at vera tilvitað um, at kundatrúfesti ikki er nakað, sum felagið kann taka fyri givið.
Eitt stórt alment telefelag kann missa nógv meira enn inntøkurnar frá telduposttænastuni, um kundarnir missa álitið á felagið.
Rinda fyri hjálp – til eina avgerð, sum kundarnir ikki hava valt!
Í fráboðanini sigur Føroya Tele, at kundar kunnu fáa hjálp frá fyritøkuni Storm fyri eitt ávíst gjald.
Føroya Tele bjóðar eisini sjálvt avmarkaða hjálp, men sigur beinleiðis, at tað ikki verður møguligt at hjálpa øllum.
Hetta er kanska tað mest merkisverda við allari avgerðini.
Fyrst tekur eitt alment telefelag avgerð um at niðurleggja eina tænastu. Síðani fáa kundarnir boð um at flyta síni teldupostviðurskifti, og vilja teir hava hjálp, kunnu teir noyðast at gjalda fyri hana.
Hví skal ein pensjónistur, sum hevur brúkt somu olivant.fo-adressu í 20 ár, rinda fyri at varðveita sítt talgilda samband við umheimin?
Og hví skal ein lítil fyritøka brúka fleiri arbeiðsdagar og møguliga túsundtals krónur upp á at rætta eina støðu, sum Føroya Tele sjálvt hevur skapt?
Hetta er ein sera vánalig kundaloysn.
Steðgið avgerðini – og leggið eina ábyrgdarfulla ætlan fram
Føroya Tele eigur at steðga ætlaðu aftøkunni 1. apríl 2027, til ein verulig kanning er gjørd av avleiðingunum.
Felagið eigur fyrst at kanna, um verandi teldupostadressur kunnu varðveitast við einum nýggjum rakstrarveitara, um tænastan kann rekast sum ein sjálvstøðug gjaldstænasta, ella um onnur tøknilig loysn kann tryggja kundunum framhaldandi atgongd.
Um tað ikki ber til, eigur Føroya Tele at leggja eina langtíðarætlan fram, har kundarnir fáa munandi longri skiftistíð og nøktandi hjálp uttan óneyðugar útreiðslur.
Landsstýrið, sum eigur Føroya Tele, eigur eisini at krevja eina frágreiðing frá nevndini um avgerðina og hennara samfelagsligu avleiðingar.
Vit búgva í einum lítlum oyggjasamfelag mitt í Norðuratlantshavi. Vit eiga at menna okkara talgildu sjálvbjargni, ikki gera okkum meira bundin at útlendskum tænastum enn neyðugt.
Føroya Tele er ogn hjá føroyingum. Tað er ikki ein fyritøka, sum uttan víðari eigur at kunna flyta kostnaðarmiklar trupulleikar yvir á kundarnar, bert tí tað passar betur inn í egna rakstrarætlan.
Tað kann væl vera, at rakstur av telduposttænastum er vorðin meira krevjandi. Men tá skulu loysnir finnast, ikki bara trupulleikar flytast.
Endaligi spurningurin er tí einfaldur:
Er Føroya Tele til fyri at tæna føroyska samfelagnum – ella skulu føroyingar laga seg eftir tí, sum er lættast og bíligast hjá Føroya Tele?
Tann spurningin eiga bæði Kristian Reinert Davidsen, stjóri, Bjarni Arnason, nevndarformaður, og politiski eigarin at svara.
Og spurningurin er eisini hvat siga tey í Tinganesi til hesa avgerð
OML
