Danmark er millum dýrastu londini í ES, beint eftir Luksemborg. Kostnaðarstøðið í Føroyum er enn hægri. Ein nýggj lágprísketa við trimum handlum kring landið kann broyta tað.
Tað er niðurstøðan í eini greining, sum er gjørd av Grok AI, og sum byggir á eitt møguligt samstarv við eina av størstu handilsketunum í Noregi. Tó skal viðmerkjast her at flutningskostnaðirnir úr Noreg eru høgir og mugu hesir lækka um hetta skal eydnast. Eitt nýtt alternativ er eisini vert at kann, tað er flutningur umvegis Skotland, nú flutningsmøguleikarnir verða munandi betri.
Dýrt í Danmark – dýrari í Føroyum
Prís samanberingar í Evropa vísa javnan, at Danmark liggur í toppinum í ES. Bert Luksemborg er dýrari. Føroyar keypa størstan partin av húsarhalds vørunum gjøgnum danska skipan, og omaná kemur frakt, lítil kapping og fáir aktørar.
Úrslitið kennist í hvørjum húsarhaldi: matvørur og gerandisvørur kosta meira her enn í Danmark – og nógv meira enn tørvur er á.
Í dag stýra serliga Bónus, Á-handilin og Føroya Keypsamtøka (FK) stórum parti av handlunum.
Tríggir handlar
Greiningin tekur ikki støði í stórum byggiverkætlanum. Hon tekur støði í leigaðum hølum og tveimum verandi butiksum:
– ein vanligur lágpríshandil í Tórshavn
– ein lítli handil í Klaksvík í verandi hølum
– ein lítli handil í Runavík- Saltangará-økinum í verandi hølum
Tá verða stovningarútreiðslurnar hildnar niðri. Tórshavn skal bera størsta partin av søluni. Hinir báðir handlarnir skulu taka lutin hjá Bónus, Á-handlinum og FK har, sum fólk longu handla.
Arbeiðsheitið á ketuni í greiningini er VØRAN – eitt grønt, smalt lágpríssupermarked við kendum vørum á hylluni.
Føroysk mjólk og úrdráttur
Ein nýggj keta skal ikki koma inn og skifta føroysku mjólkina út við norska. Tvørturímóti.
Meginfelag Búnaðarmanna (MBM) er felagið hjá føroysku bóndunum og rekur mjólkavirkið í Hoyvík. Felagið varð stovnað í 1977 júst fyri at tryggja føroyingum føroyska mjólk. Í dag er virksemið býtt í Raska, sum virkar mjólkina til meira enn 60 mjólkarvørur,
MBM og Raska eru longu á hyllunum hjá handlunum og tað eru vørur sum fólk kenna. Tað er felags fyrimunur hjá øllum handlum.
Tí skal ein nýggj keta gera tað sama: seta føroysku mjólkina og mjólkaúrdráttir fremst, og keypa frá MBM sum hini á marknaðinum , og lata prískappingina fara fram á innfluttum kolonialvørum, egna lágprísmørkinum og teimum vørum, har Noreg og Danmark veruliga kunnu kappast .
Hvat ein familja kann spara
Eitt vanligt húsarhald við tveimum vaksnum og børnum nýtir ofta umleið 80–100.000 krónur um árið til húsarhaldsvørur “dagligvørur”.
Um keta slær Bónus við umleið 8–12 prosentum, og Á-handilin og FK við enn meira, og familjan flytir størsta partin av vikukeypinum hendan vegin, er sparingin: umleið 600 til 900 krónur um mánaðin ella 7–11.000 krónur um árið.
Ein einstaklingur sparir minni. Ein stór familja sparir meira. Tølini halda bert, um tær 150 vanligastu vørurnar veruliga eru bíligari hvørja viku –Føroyska mjólkin verður verandi. Sparingin liggur í restini av kurvuni.
Hví Noreg – og hví kursurin hevur týdning
Flestu innfluttu vørurnar, sum ein slík keta vil selja, líkjast nógv teimum, vit longu kenna: kaffi, pasta, sapa, frystivørur og egnar lágprísvørur hjá nýggju ketuni.
Tvey viðurskifti gera Noreg áhugavert júst nú.
Tað fyrra er landafrøði. Noreg er tætt við Føroyar. Tað seinna er kursmunurin. Ein norsk króna stendur í umleið 0,69 donskum krónum. Tá ein vøra kostar 20 norskar krónur í Noregi, er tað umleið 13,80 danskar krónur áðrenn frakt og føroyskt MVG. Lági norska kursurin er tí ein partur av prísmuninum men ikki alt, men nóg mikið til at gera innkeyp úr Noregi áhugavert, um ketan keypir rætt og fraktin verður hildin niðri.
Stóra norska ketan, sum greiningin tekur støði í, er longu størsta ketan í Noregi. Samstarv um innkeyp og vørumerki er tískil møguligt, uttan at Føroyar skulu byggja eitt heilt norskt vøruhús.
Íløgan og avkastið til íleggjarar
Um nýggja ketan røkkur einum umsetningi á umleið 150 mió. krónur um árið – ein sjónligur, men ikki ráðandi, partur av føroyska vanligum húsarhaldsvørum – vísir greiningin eitt rakstraravlop á umleið 4 mió. krónur um árið, eftir innkoyring.
Stovningarkapitalurin við leigaðum hølum og tveimum verandi handlum verður mettur til umleið 14 mió. krónur.
Til íleggjaran merkir tað:
– umleið 30 prosent í avkasti á innskotna kapitalin áðrenn skatt á øðrum rakstrarári
– fyrsta árið má roknast við halli á 1–2 mió. krónur
– kapitalurin er í “miðal metingini / greiningini – senariunum goldin aftur um 4–6 ár
Valið er politiskt eisini
Um kappingin skal broytast má marknaðurin broytast og brúkarin skal vilja tað. Marknaðurin er lítil, innflutningurin er vanabundin, og kappingin er ber brá av at vera ov veik.
Ein nýggj keta broytir ikki alt hetta. Hon broytir tó eitt: húsarhaldið fær eitt haldgóð alternativ, og 600–900 krónur um mánaðin verða verandi í lummanum heldur enn í kassanum hjá verandi handilsketum.
Fyrivarni: Greiningin er gjørd av Grok AI og mistøk og feilir kunnu verða í greinini. AI myndir.
