Nýtt uppskot um eitt sterkt og smidligt samstarv millum sjálvstøðug lond skal styrkja handil, gransking, nýskapan og verju, uttan at londini missa sín sjálvsavgerðarrætt.
Heimurin broytist við stórari ferð. Altjóða valdsviðurskifti flyta seg, tøknin mennist skjótari enn nakrantíð, og gomlu altjóða samstarvsskipanirnar megna ikki altíð at taka avgerðir nóg skjótt. Tí er tíðin komin at hugsa nýtt.
EUC2026 er eitt uppskot um ein nýggjan altjóða samstarvsfelagsskap millum Kanada, Bretland, Noreg, Ísland, Grønland, Føroyar, Ukraina og tey ES-lond, sum vilja vera við. Saman kunnu hesi londini umboða eitt samstarvsøki við meira enn 600 milliónum fólkum.
Endamálið er at skapa ein munandi meira virknan og nýskapandi felagsskap, har londini standa sterkari saman, men framvegis varðveita sín egna sjálvsavgerðarrætt.
Skjótari avgerðir og minni skrivstovuveldi
EUC2026 skal ikki vera enn ein tung altjóða skipan við drúgvum fundum og seinførum avgerðum. Felagsskapurin skal byggja á einfaldar meirilutaavgerðir, stuttar avgerðarleiðir og ítøkilig úrslit.
Eitt land skal ikki kunna forða øðrum londum í at fara undir eitt felags verkætlanarsamstarv. Samstundis skal eingin verða noyddur at luttaka í verkætlanum, sum landið ikki tekur undir við.
Meirilutin skal kunna handla, men einki land skal missa sín sjálvsavgerðarrætt.
Handil, gransking og nýskapan
Ein høvuðsuppgáva hjá EUC2026 verður at knýta Kanada, Bretland, Noreg, Ísland og Ukraina tættari at evropeiska búskapinum og skapa betri handilsmøguleikar.
Samstarvið skal eisini styrkja fyritøkur, íverksetarar og granskingarstovnar, so nýggjar tøkniligar loysnir skjótari kunnu gerast til veruligar vørur og arbeiðspláss.
Her hava Føroyar og Grønland eisini áhugaverdar møguleikar, serliga innan sjóvinnu, orku, náttúrutilfeingi og arktiskt samstarv.
Tað er avgerandi, at gransking ikki steðgar við frágreiðingum og fundum, men verður umsett til nýskapan, framleiðslu og búskaparligan vøkstur.
Sterkari verjusamstarv – uttan at missa sjálvræði
EUC2026 skal eisini skapa karmar fyri eitt skjótari og sterkari samstarv um verjutøkni.
Tað kann fevna um dronur, radarskipanir, loftverju, nettrygd, eftirlit og trygg samskifti millum londini.
Serliga skal dentur leggjast á samstarv millum granskarar, myndugleikar og privatar fyritøkur, sum kunnu menna nýggja tøkni nógv skjótari.
Eisini skal tað gerast lættari hjá londunum at býta viðkomandi trygdar- og fregnarupplýsingar sínámillum uttan óneyðugar forðingar.
Samstarvið skal vera verjukent. Hvørt land skal framvegis sjálvt ráða yvir sínum verjumálum.
Føroyar skulu hava møguleika at vera við
Føroyar hava eina strategiska støðu í Norðuratlantshavi og týðandi førleikar innan fiskivinnu, sjóvinnu, samskifti og havgransking.
Eitt nýtt samstarv millum londini kring Norðuratlantshav og Evropa kann skapa nýggjar møguleikar fyri føroyskt vinnulív, gransking og altjóða samstarv.
Tí eiga Føroyar eisini at vera nevndar sum ein møguligur partur av EUC2026, við virðing fyri okkara stjórnarrættarligu støðu og teimum avtalum, sum krevjast.
Samhandil og friður hoyra saman
EUC2026 skal ikki vera ein afturlatin búskaparlig samgonga. Tvørturímóti skal felagsskapurin arbeiða fyri størri samhandli við allan heimin.
Tá varandi friður aftur er komin í Evropa, eigur eisini at verða arbeitt fyri stigvísari normalisering av handilssambondunum við Russland, tá politisku og trygdarligu fortreytirnar eru til staðar.
Samhandil, diplomati og samband millum fólk kunnu skapa størri fatan og betri grundarlag fyri friði.
Tíðin er komin at handla
Uppskotið leggur upp til, at EUC2026 fær skrivstovur í Bretlandi, Póllandi, Kanada, Norðurlondum og Týsklandi, sum skulu arbeiða saman um handil, gransking, nýskapan og verju.
Tað verða politikarar, diplomatar, stjórnir og vinnulív, sum skulu taka støðu til, hvussu felagsskapurin kann skipast.
Men høvuðsboðskapurin er greiður:
Nýggjar tíðir krevja nýggjar skipanir. Vit hava brúk fyri sterkum londum, sum kunnu standa saman, taka skjótar avgerðir og skapa nýggjar møguleikar fyri borgarar og vinnulív.
EUC2026 – vilji, vitan, visiónir og virkismegi.
Altjóða strategiuppskot – oktober 2026. – Óli M. Lassen
